GPON i XGS-PON to pasywne technologie dostępowe wykorzystujące wspólne włókno oraz splittery do obsługi wielu zakończeń abonenckich. GPON zapewnia około 2,5 Gb/s w dół i 1,25 Gb/s w górę, natomiast XGS-PON oferuje symetrycznie około 10 Gb/s. Wybór nie powinien jednak opierać się wyłącznie na przepustowości. Trzeba uwzględnić topologię ODN, budżet optyczny, plan migracji, wymagane usługi oraz koszt urządzeń aktywnych.

Najważniejsze różnice między GPON a XGS-PON

• Przepustowość liniowa: GPON pracuje z szybkością około 2,488 Gb/s downstream i 1,244 Gb/s upstream. XGS-PON zapewnia około 9,953 Gb/s w obu kierunkach.
• Symetria transmisji: GPON jest asymetryczny, natomiast XGS-PON pozwala budować usługi symetryczne, istotne między innymi dla firm, stacji bazowych, monitoringu, centrów danych i intensywnej pracy w chmurze.
• Długości fal: GPON wykorzystuje nominalnie 1490 nm w kierunku do abonenta i 1310 nm w kierunku do OLT. W XGS-PON są to odpowiednio 1577 nm i 1270 nm.
• Standard: rodzina GPON jest opisana w zaleceniach ITU-T G.984, a XGS-PON w ITU-T G.9807.1.
• Zakończenia abonenckie: urządzenie ONT przeznaczone wyłącznie do GPON nie zaloguje się do portu XGS-PON. Migracja wymaga odpowiedniego OLT oraz wymiany lub zastosowania właściwych ONT.
• Koszt infrastruktury aktywnej: GPON pozostaje zwykle tańszy w uruchomieniu. XGS-PON wymaga droższych portów i zakończeń, ale zapewnia większą rezerwę przepustowości na rozwój usług.

Podane szybkości są przepustowościami współdzielonymi przez użytkowników danego portu PON. Nie oznaczają gwarantowanych 10 Gb/s dla każdego abonenta. Na rzeczywistą wydajność wpływają profil usługi, podział splittera, obciążenie portu, uplink OLT, interfejs ONT oraz konfiguracja sieci operatora.

Kiedy wybrać GPON, a kiedy XGS-PON

GPON jest racjonalnym wyborem, gdy projekt obejmuje standardowe usługi FTTH, dostęp do internetu o przepływnościach do 1 Gb/s, telefonię i IPTV, a głównymi kryteriami są koszt uruchomienia, dostępność urządzeń oraz zgodność z istniejącą siecią operatora. Technologia nadal dobrze sprawdza się w inwestycjach mieszkaniowych i na obszarach, gdzie przewidywane obciążenie portu jest umiarkowane.

XGS-PON warto wybrać, gdy sieć ma obsługiwać symetryczne usługi wielogigabitowe, klientów biznesowych, transmisję z dużej liczby kamer, rozbudowane systemy chmurowe, backhaul lub obiekty wymagające dużej przepustowości w kierunku upstream. Jest to również właściwy kierunek dla nowych inwestycji z długim okresem eksploatacji, jeśli koszt późniejszej wymiany urządzeń byłby większy niż wdrożenie XGS-PON od początku.

W praktyce możliwy jest model mieszany. GPON obsługuje istniejące i mniej wymagające usługi, a XGS-PON jest uruchamiany dla wybranych klientów lub obszarów. Taka strategia ogranicza jednorazowy CAPEX i pozwala prowadzić migrację zgodnie z rzeczywistym zapotrzebowaniem.

Bilans optyczny i podział splittera są ważniejsze niż sama prędkość

Zarówno w GPON, jak i XGS-PON należy policzyć cały tor ODN, od portu OLT do ONT. Do strat wnoszonych przez włókno trzeba dodać tłumienność splitterów, spawów, złączy, przełącznic i innych elementów pośrednich. Konieczna jest także rezerwa na starzenie infrastruktury, naprawy oraz zmiany wykonywane w okresie eksploatacji.

Przykładowy tor PON 1:32 o długości 5 km może mieć następujący bilans:

• tłumienność włókna przy założeniu 0,35 dB/km: około 1,75 dB,
• splitter 1:32: typowo około 16,5 do 17,5 dB, zależnie od wykonania i producenta,
• 8 spawów po 0,1 dB: 0,8 dB,
• 6 par złączy po 0,3 dB: 1,8 dB,
• rezerwa projektowa: zwykle 2 do 3 dB albo wartość wskazana przez operatora.

Łączny wynik wynosi około 22,9 do 24,9 dB. Należy go porównać z klasą budżetu optycznego konkretnych modułów OLT i ONT. Nie można przyjmować, że każda konfiguracja 1:32 będzie poprawna. Przy podziale 1:64 sama strata splittera może przekroczyć 20 dB, dlatego liczba użytkowników na porcie musi wynikać z obliczeń, a nie z maksymalnej wartości podawanej dla technologii.

Przy modernizacji trzeba także zweryfikować pasmo pracy istniejących splitterów, stan złączy, reflektancję, zgodność szlifów APC i UPC oraz wyniki pomiarów toru. Złączy APC i UPC nie należy łączyć bezpośrednio. Różna geometria czoła ferruli powoduje dodatkowe odbicia i straty.

Migracja z GPON do XGS-PON i rola elementów WDM

GPON i XGS-PON mogą współistnieć na tej samej infrastrukturze światłowodowej dzięki rozdzieleniu długości fal. Wymaga to portu combo albo właściwego elementu koegzystencji, odpowiedniej konfiguracji OLT oraz potwierdzenia, że pasywny tor ODN przenosi wymagane pasma z dopuszczalną tłumiennością.

Nie każda kaseta opisana jako WDM jest elementem do koegzystencji GPON i XGS-PON. Przykładem są kasety WDM Centrix firmy Corning, wykonane w technologii LightOptics. W kategorii znajdują się między innymi 8-kanałowe multipleksery CWDM 1470 do 1610 nm z portem 1310 nm oraz złączami SC UPC, SC APC lub LC APC. Są to rozwiązania do transmisji wielu kanałów optycznych, ale ich zastosowanie w sieci PON wymaga analizy konkretnego planu falowego.

Na przykład Centrix WDM Cassette z czterema quadplekserami 1310/1490, 1550 i 1610 nm, SC APC oraz portem testowym 95/5 ma precyzyjnie określone pasma. Sama obecność fal GPON nie potwierdza obsługi 1270 i 1577 nm wymaganych przez XGS-PON. Specyfikację filtrów trzeba sprawdzić przed wpisaniem produktu do projektu.

W kategorii znajduje się 9 wariantów kaset, ale nie mają one opublikowanej miarodajnej ceny katalogowej. Dobór konfiguracji, dostępność i kalkulację należy uzgodnić pod konkretną inwestycję. Dotyczy to szczególnie projektów, w których WDM ma współpracować z działającym ODN i narzuconym osprzętem operatora.

Jak przygotować specyfikację do projektu lub przetargu

Zapytanie ofertowe powinno określać więcej niż nazwę technologii. Dobrze przygotowana specyfikacja ogranicza ryzyko doboru niezgodnych splitterów, złączy, włókien i urządzeń aktywnych.

1. Podaj topologię sieci, na przykład PON 1:16, 1:32 lub 1:64, wraz z liczbą stopni podziału.
2. Określ lokalizację OLT, splitterów, muf, przełącznic i punktów abonenckich.
3. Wskaż długości odcinków, liczbę spawów i par złączy oraz zakładaną tłumienność każdego elementu.
4. Podaj klasę budżetu optycznego OLT i ONT oraz wymaganą rezerwę eksploatacyjną.
5. Określ, czy GPON i XGS-PON mają działać równolegle oraz ilu abonentów obejmie pierwszy etap migracji.
6. Wskaż typ włókna. W sieciach dostępowych stosuje się najczęściej G.652.D, G.657.A1 albo G.657.A2. Włókna G.657 są korzystne w przełącznicach, pionach budynkowych i punktach o ograniczonej przestrzeni.
7. Zdefiniuj metody pomiarowe, długości fal, dopuszczalną tłumienność całego toru oraz wymagania dotyczące reflektancji.
8. Uwzględnij przepustowość uplinków OLT i sieci agregacyjnej. Sam port XGS-PON nie usunie wąskiego gardła w dalszej części infrastruktury. Przy doborze połączeń aktywnych pomocne jest porównanie modułów SFP i media konwerterów.

Z praktyki: częstym błędem przy modernizacji jest sprawdzenie wyłącznie długości i tłumienności kabla. Problemy pojawiają się później na istniejących złączach, wielostopniowych splitterach albo uplinku OLT. Przed migracją warto wykonać inwentaryzację ODN, pomiary dwukierunkowe i porównać wyniki z budżetem najgorszego toru, a nie ze średnią dla całej sieci.

Normy i wiarygodność specyfikacji: wymagania transmisyjne należy odnosić do aktualnych wydań ITU-T G.984 dla GPON i ITU-T G.9807.1 dla XGS-PON. Dla kabli, złączy i pomiarów trzeba uwzględnić właściwe normy PN-EN i IEC, między innymi odpowiednie części IEC 60794, IEC 61754 oraz IEC 61280-4-2. W obiektach budowlanych należy również zweryfikować klasyfikację reakcji kabla na ogień zgodnie z CPR i EN 50575 oraz wymaganiami inwestora.

Jeżeli projekt obejmuje nową kanalizację lub rezerwę pod rozbudowę, znaczenie ma także średnica mikrorurek, współczynnik wypełnienia i możliwość późniejszego dołożenia kabli. Zasady doboru opisuje poradnik mikrokanalizacja do sieci FTTH.

FAQ

Czy XGS-PON może wykorzystać istniejące włókna i splittery GPON?

Często tak, ale wymaga to audytu istniejącej sieci ODN. Należy sprawdzić pasmo pracy splitterów, tłumienność i reflektancję toru, rodzaje złączy, stan przełącznic oraz bilans optyczny dla długości fal XGS-PON. Zgodność włókna nie oznacza automatycznie zgodności wszystkich elementów toru.

Czy abonenci GPON i XGS-PON mogą działać równocześnie na jednym włóknie?

Tak, pod warunkiem zastosowania rozwiązania koegzystencji zgodnego z planem falowym obu technologii, na przykład portu combo lub odpowiedniego elementu WDM. Każdy abonent musi korzystać z ONT zgodnego z systemem, do którego został przypisany. Trzeba też zweryfikować bilans optyczny całego toru po dodaniu elementów koegzystencji.

Czy XGS-PON zawsze zapewni klientowi 10 Gb/s?

Nie. Około 10 Gb/s to nominalna przepustowość liniowa portu PON, współdzielona przez podłączonych abonentów i pomniejszana przez narzut transmisyjny. Rzeczywista szybkość usługi zależy między innymi od profilu, obciążenia portu, możliwości ONT, interfejsu Ethernet, uplinku OLT i dalszej części sieci.

Jaki podział splittera wybrać dla XGS-PON?

Nie ma jednego podziału odpowiedniego dla każdej sieci. Split 1:32 zapewnia zwykle większy margines optyczny i więcej przepustowości na abonenta niż 1:64, natomiast wyższy podział może obniżyć koszt wykorzystania portów OLT. Decyzja powinna wynikać z bilansu mocy, długości tras, klasy optycznej urządzeń, profilu usług i wymaganej rezerwy eksploatacyjnej.

Czy XGS-PON to to samo co XG-PON?

Nie. XG-PON jest rozwiązaniem asymetrycznym o nominalnej przepustowości około 10 Gb/s w dół i 2,5 Gb/s w górę, natomiast XGS-PON zapewnia około 10 Gb/s w obu kierunkach. W dokumentacji projektu lub przetargu należy podać pełną nazwę technologii i właściwy standard, aby uniknąć dostawy niezgodnych urządzeń.

Poltel wspiera firmy wykonawcze, projektowe i operatorów w doborze kabli, splitterów, przełącznic oraz elementów WDM pod GPON i XGS-PON. W celu przygotowania oferty warto przekazać topologię ODN, bilans optyczny, wymagania inwestora i harmonogram dostaw.

Opracowanie: zespół techniczny Poltel

Aktualizacja: 2026-07