Kable elektroenergetyczne bezhalogenowe

Kable bezhalogenowe LSZH i LSOH do instalacji profesjonalnych

Kable bezhalogenowe są przeznaczone do instalacji, w których podczas pożaru istotne jest ograniczenie emisji dymu oraz gazów o działaniu korozyjnym. Stosuje się je przede wszystkim na drogach ewakuacyjnych, w obiektach o dużym skupisku ludzi, systemach bezpieczeństwa oraz pomieszczeniach z urządzeniami wrażliwymi na produkty spalania.

Określenia LSZH i LSOH odnoszą się do kabli o niskiej emisji dymu, wykonanych z materiałów bezhalogenowych. Sam opis materiału nie określa jednak klasy reakcji na ogień, odporności ogniowej ani czasu zachowania ciągłości obwodu. Właściwości te muszą być potwierdzone osobnymi badaniami i dokumentacją konkretnego kabla.

Bezhalogenowe, co to znaczy w praktyce?

Materiał bezhalogenowy nie zawiera w swojej podstawowej formulacji chloru, fluoru, bromu ani jodu. W kablach LSZH stosuje się odpowiednio dobrane tworzywa bezhalogenowe, między innymi mieszanki poliolefinowe z dodatkami ograniczającymi rozprzestrzenianie płomienia. Wymagane parametry potwierdza się badaniami gazów powstających podczas spalania.

Konwencjonalne kable z izolacją lub powłoką PVC są czasami potocznie określane jako kable halogenowe, ponieważ PVC zawiera chlor. Pod wpływem wysokiej temperatury mogą powstawać gazy zawierające chlorowodór, które w połączeniu z wilgocią wykazują działanie toksyczne i korozyjne. Mogą one uszkadzać aparaturę sterowniczą, rozdzielnice, konstrukcje metalowe oraz urządzenia telekomunikacyjne także po ugaszeniu pożaru.

LSZH nie oznacza całkowitego braku produktów spalania. Każdy materiał organiczny może podczas pożaru wydzielać dym i gazy, w tym tlenek oraz dwutlenek węgla. Przewody bezhalogenowe mają ograniczać określone zagrożenia w zakresie potwierdzonym odpowiednimi normami, a nie eliminować wszystkie skutki pożaru.

• Bezhalogenowość dotyczy składu materiałów oraz właściwości gazów powstających podczas spalania.
• Niska emisja dymu określa przejrzystość atmosfery w warunkach badania.
• Nierozprzestrzenianie płomienia jest osobną właściwością badaną dla pojedynczego kabla lub wiązki.
• Odporność ogniowa dotyczy zachowania ciągłości obwodu przez określony czas i nie wynika wyłącznie z zastosowania powłoki LSZH.
• Klasa CPR określa reakcję kabla na ogień jako wyrobu budowlanego przeznaczonego do stałego wbudowania.

Kable bezhalogenowe: norma, badania i klasyfikacja CPR

Nie istnieje jedna uniwersalna norma, która potwierdzałaby wszystkie właściwości kabla LSZH. W specyfikacji projektowej trzeba wskazać wymagane metody badań, klasę reakcji na ogień oraz, jeżeli jest potrzebna, odporność ogniową. Najczęściej stosowane dokumenty odniesienia przedstawiono poniżej.

Klasa CPR a bezhalogenowość kabla

Dla kabli objętych wymaganiami CPR należy sprawdzić pełną klasyfikację reakcji na ogień, a nie tylko informację LSZH lub LSOH. Klasa podstawowa jest oznaczana od Aca do Fca. Mogą jej towarzyszyć klasy dodatkowe:

• s1, s2, s3, ilość i szybkość emisji dymu,
• d0, d1, d2, występowanie płonących kropli lub cząstek,
• a1, a2, a3, kwasowość i korozyjność gazów.

Wymaganą klasę CPR określa projekt, dokumentacja przetargowa lub specyfikacja techniczna inwestycji. Oznaczenie bezhalogenowe nie zastępuje klasy CPR, a sama klasa CPR nie potwierdza czasu zachowania funkcji elektrycznej. Przy kompletacji materiałów należy porównać deklarację właściwości użytkowych, kartę techniczną oraz wymagane raporty lub certyfikaty.

Typoszeregi kabli bezhalogenowych

N2XH do instalacji elektroenergetycznych niskiego napięcia

N2XH jest przeznaczony do instalacji elektroenergetycznych 0,6/1 kV. Izolacja XLPE zapewnia wymagane właściwości elektryczne i cieplne, natomiast powłoka LSZH ogranicza emisję dymu oraz gazów halogenowych. Dla wariantów deklarowanych zgodnie z PN-EN IEC 60332-3-24 potwierdza się także ograniczone rozprzestrzenianie płomienia na wiązce. Zakres badań należy każdorazowo sprawdzić w dokumentacji wybranego kabla.

NHXH w obwodach bezpieczeństwa

Kable NHXH stosuje się w obwodach, które mają zasilać urządzenia potrzebne podczas pożaru. Oznaczenia takie jak FE180 oraz E30 lub E90 nie powinny być traktowane jako równoważne. Parametr FE odnosi się do ciągłości obwodu kabla w określonych warunkach badania, natomiast zachowanie funkcji E30 lub E90 dotyczy przebadanego systemu obejmującego kabel, konstrukcję nośną, uchwyty, mocowania i sposób prowadzenia trasy.

W projekcie należy zatem wskazać nie tylko typ kabla, ale również dopuszczony system mocowania. Zamiana uchwytów, rozstawu podpór albo sposobu prowadzenia może spowodować niespełnienie wymagań całej instalacji.

N2XSH do ekranowanych sieci energetycznych

N2XSH jest kablem energetycznym z ekranem miedzianym. Nie należy traktować go jako typowego kabla sterowniczego dobieranego wyłącznie ze względu na kompatybilność elektromagnetyczną. Przy projektowaniu trzeba uwzględnić napięcie sieci, obciążalność prądową, warunki zwarciowe, przekrój ekranu, sposób jego uziemienia oraz wymagania dotyczące zakończeń kablowych.

Kable z PVC a bezhalogenowe kable LSZH

Kable bezhalogenowe są zazwyczaj droższe od porównywalnych konstrukcji PVC, lecz cena nie powinna być jedynym kryterium. W kosztorysie trzeba uwzględnić wymaganą klasę CPR, odporność ogniową, sposób mocowania oraz ochronę infrastruktury przed korozyjnymi produktami spalania.

Gdzie stosuje się przewody bezhalogenowe?

Wymaganie zastosowania LSZH powinno wynikać z projektu, przepisów dotyczących danego obiektu, scenariusza pożarowego lub specyfikacji inwestora. Nie można przyjmować, że jeden typ kabla jest obowiązkowy we wszystkich budynkach należących do określonej grupy. Bezhalogenowe kable są jednak powszechnie projektowane w następujących miejscach:

• szpitale, przychodnie i inne obiekty ochrony zdrowia,
• lotniska, dworce, stacje metra oraz tunele drogowe i kolejowe,
• galerie handlowe, hotele, obiekty widowiskowe i centra konferencyjne,
• budynki wysokie i wysokościowe oraz drogi ewakuacyjne,
• obiekty zabytkowe, archiwa, muzea i centra przetwarzania danych,
• pomieszczenia telekomunikacyjne, sterownie i rozdzielnie zawierające aparaturę wrażliwą na korozję,
• obwody zasilające urządzenia bezpieczeństwa pożarowego, jeżeli wymagane są także odporność ogniowa i zachowanie funkcji.

Znaczenie ma również sposób prowadzenia instalacji. Rodzaj podpór, dopuszczalne obciążenie, odporność środowiskowa i kompatybilność z systemem mocowań należy ustalić przed przygotowaniem zestawienia materiałowego. Informacje pomocne przy planowaniu trasy zawiera opracowanie Koryta kablowe: rodzaje i dobór.

Jak dobrać kabel bezhalogenowy pod projekt lub przetarg?

1. Określ parametry elektryczne: napięcie znamionowe, materiał i klasę żyły, liczbę żył, przekrój, obciążalność prądową oraz dopuszczalny spadek napięcia.
2. Sprawdź warunki zwarciowe: wymaganą wytrzymałość żył i ekranu, czas wyłączenia zabezpieczeń oraz sposób uziemienia.
3. Ustal środowisko instalacji: miejsce ułożenia, temperaturę, obecność wilgoci, promieniowania UV, substancji chemicznych i obciążeń mechanicznych.
4. Wskaż wymagania pożarowe: pełną klasę CPR, normy dotyczące bezhalogenowości i dymu, badanie pojedynczego kabla lub wiązki oraz wymagany czas zachowania funkcji.
5. Zweryfikuj trasę kablową: promień gięcia, siłę ciągnięcia, sposób mocowania, rozstaw podpór i zgodność systemową dla tras E30 lub E90.
6. Porównaj dokumentację: kartę techniczną, deklarację właściwości użytkowych, oznakowanie CE oraz certyfikaty i raporty wymagane przez zamawiającego.
7. Zaplanuj dostawę: długości odcinków, podział na bębny, oznaczenia tras i terminy wynikające z harmonogramu robót.

W postępowaniu przetargowym nie należy akceptować zamiennika wyłącznie na podstawie podobnego symbolu kabla. Równoważność powinna obejmować parametry elektryczne, konstrukcję, klasę CPR, wymagane badania pożarowe, warunki instalacji oraz komplet dokumentów wskazanych w specyfikacji.

Kable bezhalogenowe i rozwiązania powiązane

• Kable ognioodporne, do obwodów wymagających zachowania ciągłości elektrycznej podczas pożaru.
• Kable ognioodporne bezhalogenowe NHXH E90, przeznaczone do realizacji odpowiednio zaprojektowanych systemów bezpieczeństwa.
• Kable energetyczne, obejmujące rozwiązania do sieci niskiego i średniego napięcia.
• Materiały termokurczliwe i izolacyjne, stosowane do zabezpieczania osprzętu oraz zakończeń kablowych.
• Kable TELE-FONIKA Kable dostępne w Poltel, do kompletacji materiałów zgodnie z dokumentacją inwestycji.

Najczęstsze pytania o kable bezhalogenowe

Czy LSZH i LSOH oznaczają to samo?

Oznaczenia LSOH i LSZH są stosowane dla kabli o niskiej emisji dymu, wykonanych z materiałów bezhalogenowych. Skróty handlowe nie zastępują jednak wyników badań. Przy porównywaniu produktów należy sprawdzić normy PN-EN IEC 60754, PN-EN 61034 oraz deklarowaną klasę CPR.

Czym różni się kabel bezhalogenowy od ognioodpornego?

Kabel bezhalogenowy ogranicza emisję gazów halogenowych i ich działanie korozyjne, ale nie musi zachowywać funkcji elektrycznej podczas pożaru. Kabel ognioodporny jest badany pod kątem ciągłości obwodu przez określony czas. Wybrane kable NHXH łączą wykonanie bezhalogenowe z właściwościami wymaganymi dla obwodów bezpieczeństwa.

Czy N2XH musi mieć klasę E90?

Nie. N2XH jest kablem energetycznym w wykonaniu bezhalogenowym, ale oznaczenie to nie potwierdza klasy E90. Jeżeli instalacja ma zachować funkcję przez 90 minut, projekt musi wskazywać kabel oraz kompletny system trasy przebadany dla takiego wymagania.

Czy kable bezhalogenowe są niepalne?

Nie należy używać określenia „kable niepalne” jako zamiennika LSZH. Kabel bezhalogenowy może ulegać spalaniu. O jego reakcji na ogień informuje klasa CPR, a o rozprzestrzenianiu płomienia wyniki badań według PN-EN IEC 60332. Bezhalogenowość opisuje inny zakres właściwości.

Czy określenie kable halogenowe oznacza przewody do lamp halogenowych?

Nie w tym kontekście. W branży kablowej określenie kable halogenowe bywa używane potocznie w odniesieniu do konstrukcji zawierających materiały z halogenami, przede wszystkim PVC. Przewód do halogenów oświetleniowych dobiera się natomiast według napięcia, mocy, temperatury pracy i sposobu instalacji, dlatego jest to odrębne zastosowanie.

Jakie dokumenty należy dołączyć do oferty przetargowej?

Zakres zależy od specyfikacji zamawiającego. Zwykle wymagane są karta techniczna, deklaracja właściwości użytkowych CPR, informacja o oznakowaniu CE oraz dokumenty potwierdzające deklarowane badania bezhalogenowości, emisji dymu, rozprzestrzeniania płomienia i odporności ogniowej.

Dobór i kompletacja kabli pod inwestycję

Poltel wspiera wykonawców sieci, integratorów, biura projektowe, generalnych wykonawców i operatorów w doborze kabli zgodnych z projektem oraz wymaganiami przetargowymi. Do przygotowania oferty warto przekazać zestawienie kablowe, wymagane klasy CPR, normy, długości odcinków, sposób podziału na bębny i harmonogram dostaw. Doradca techniczny zweryfikuje spójność parametrów oraz pomoże skompletować kable i osprzęt dla konkretnego wykonawstwa.