Listwy kablowe

Listwy kablowe i instalacyjne natynkowe w trasach wewnętrznych

Natynkowa listwa instalacyjna służy do prowadzenia obwodów elektrycznych, okablowania LAN oraz instalacji teletechnicznych na ścianach i przy podłodze. Zdejmowana pokrywa zapewnia dostęp podczas pomiarów, rozbudowy i wymiany kabli. Takie rozwiązanie sprawdza się przy modernizacji biur, obiektów użyteczności publicznej, sal konferencyjnych i lekkich instalacji przemysłowych, jeżeli dokumentacja dopuszcza widoczną trasę.

Określenia rynna na kable, rynny do kabli oraz listwa budowlana nie wskazują konkretnego systemu wymiarowego. W projekcie i zestawieniu materiałowym trzeba podać producenta, serię, wymiary zewnętrzne, użyteczny przekrój komór, materiał, kolor oraz wymagane kształtki. Jeśli specyfikacja wymienia produkt jako listwa półokrągła na kable, rysunek profilu powinien określać także sposób zamknięcia i wymiary wewnętrzne.

Systemy listew ocenia się według deklaracji producenta, między innymi w odniesieniu do PN-EN 50085-1 oraz PN-EN 50085-2-1. Prowadzenie obwodów elektrycznych należy skoordynować z wymaganiami PN-HD 60364-5-52, a tras teleinformatycznych z PN-EN 50174-2. Dla okablowania strukturalnego wymagania transmisyjne toru wynikają z serii PN-EN 50173 lub ISO/IEC 11801.

Rodzaje listew natynkowych

W kategorii znajdują się listwy natynkowe z tworzywa oraz aluminium, w tym systemy Marmat i Legrand. Dostępne kolory obejmują między innymi biały, szary i beżowy. Kolor, materiał oraz serię trzeba wpisać do zestawienia, ponieważ akcesoria o podobnym wyglądzie nie muszą mieć zgodnej geometrii zatrzasku.

Dobór przekroju listwy do wiązki kabli

Użyteczny przekrój komory oblicza się po odjęciu przegród, uchwytów i elementów mocujących pokrywę. Dla kabla okrągłego pole przekroju wynosi πd²/4, gdzie d jest średnicą zewnętrzną z karty katalogowej. Przy projektowym limicie wypełnienia 60% suma pól przekrojów kabli nie powinna przekraczać 0,6 pola użytkowego danej komory. Specyfikacja inwestora może narzucać niższy limit.

1. Zestaw wszystkie kable oraz przypisz je do odpowiednich komór listwy.
2. Przyjmij średnice zewnętrzne z kart konkretnych kabli, a nie wartość typową dla kategorii transmisyjnej.
3. Oblicz wypełnienie każdej komory oddzielnie, z uwzględnieniem przegród i zapasu wskazanego w projekcie.
4. Sprawdź minimalny promień gięcia kabla na narożnikach, przy odgałęzieniach i na wejściu do puszki.
5. Zweryfikuj przejście złączy fabrycznie zakończonych, szczególnie HDMI, USB oraz światłowodowych.
6. Potwierdź, że pokrywa zamyka się bez dociskania kabli i bez zmiany geometrii skrętki.

Nie można wyznaczyć szerokości listwy dla czterech kabli Kat. 6 wyłącznie na podstawie kategorii. Kable U/UTP, F/UTP i S/FTP mają różne średnice, promienie gięcia oraz podatność na odkształcenie. Nadmierne ściśnięcie wiązki albo ciasny narożnik zmienia geometrię par i może pogorszyć parametry toru mierzone zgodnie z wymaganiami danej kategorii.

Przy prowadzeniu kabli światłowodowych należy sprawdzić promień gięcia i dopuszczalną siłę instalacyjną w karcie kabla. Włókna ITU-T G.657 mają mniejszą wrażliwość na zgięcia niż G.652, lecz nie zwalnia to wykonawcy z zachowania parametrów całej konstrukcji kabla. Kształtka narożna musi pomieścić łuk bez zakleszczenia powłoki.

Separacja obwodów elektrycznych i teleinformatycznych

Listwy elektryczne natynkowe przeznaczone do wspólnej trasy z kablami LAN powinny mieć odpowiednie przegrody systemowe. Wymagana separacja zależy od konstrukcji kabli, ekranowania, rodzaju obwodu zasilającego, długości odcinka równoległego i zastosowanej przegrody. Wartości należy przyjąć z PN-EN 50174-2 oraz dokumentacji projektowej, bez zastępowania ich jedną odległością dla wszystkich instalacji.

Przegroda powinna zachowywać ciągłość na prostych odcinkach, łukach i rozgałęzieniach. Typowym błędem jest połączenie dwóch komór w narożniku albo wspólne wyprowadzenie kabli przez otwór bez zachowania wymaganej separacji. Listwa do przewodów elektrycznych powinna być dobrana także pod aparaturę, puszki i ramki przewidziane w danej serii.

Montaż listwy na podłożu

Mocowanie wkrętami dobiera się do materiału ściany oraz masy planowanej wiązki. Montaż klejony jest dopuszczalny, gdy przewiduje go producent, a podłoże ma odpowiednią nośność, czystość i stabilność. Klej nie powinien zastępować mocowania mechanicznego na nierównych powierzchniach, przy dużych wiązkach ani w miejscach narażonych na podwyższoną temperaturę.

Podstawa listwy nie może odkształcać się pomiędzy punktami mocowania. Rozstaw zamocowań, szczeliny dylatacyjne i sposób docinania należy przyjąć z instrukcji konkretnego systemu. Zbyt mocne dokręcenie wkrętów może zdeformować profil i utrudnić zatrzaśnięcie pokrywy.

Łączniki proste, kąty płaskie, narożniki wewnętrzne i zewnętrzne, zaślepki oraz zakończenia należy kompletować z tej samej serii co profil. Dotyczy to również listew do kabli elektrycznych o zbliżonych wymiarach nominalnych. Deklarowana klasa IP według IEC 60529 odnosi się do kompletnego układu tylko wtedy, gdy producent przewidział taką klasyfikację i zastosowano wskazane kształtki.

Reakcja na ogień i dokumentacja odbiorowa

Klasa reakcji na ogień kabli instalowanych na stałe jest określana zgodnie z CPR i PN-EN 50575. Obudowanie kabla listwą nie zmienia jego klasy CPR. Właściwości profilu z PVC lub aluminium trzeba sprawdzić oddzielnie w deklaracji producenta, zwłaszcza gdy specyfikacja przetargowa określa wymagania dla dróg ewakuacyjnych albo obiektów użyteczności publicznej.

Malowanie profilu PVC jest dopuszczalne wyłącznie po potwierdzeniu zgodności farby z tworzywem i zaleceniami producenta. Powłoka może zmienić właściwości ogniowe, utrudnić demontaż pokrywy albo uszkodzić zatrzaski. Bez takiego potwierdzenia należy zastosować fabryczny kolor listwy.

Zastosowanie w projektach instalacyjnych

Listwa kablowa a pozostałe systemy tras

Listwy natynkowe są przeznaczone głównie do zamkniętych tras wewnętrznych i podejść do punktów odbiorczych. Przy większych wiązkach, rozbudowanych odgałęzieniach albo konieczności częstych zmian lepszy dostęp zapewniają korytka i pozostałe trasy kablowe. Kryteria porównania konstrukcji opisano także w materiale Koryta kablowe: rodzaje.

Na krótkich obejściach i przejściach przez trudno dostępne strefy można zastosować rury elektroinstalacyjne giętkie, jeśli promień gięcia i sposób zakończenia odpowiadają prowadzonym kablom. Elementy do zamknięcia trasy, zmiany kierunku i zakończenia profilu są dostępne w kategorii akcesoria listew kablowych. Przy kompletacji torów LAN należy skoordynować listwy z elementami okablowania strukturalnego.

Pytania techniczne

Czy można prowadzić zasilanie i LAN w jednej listwie?

Tak, jeśli konstrukcja systemu, przegrody oraz projekt spełniają wymagania separacyjne właściwe dla obu instalacji. Ocena obejmuje całą trasę, w tym narożniki, odgałęzienia, puszki i wyjścia kabli. Sam podział prostego odcinka na dwie komory nie rozwiązuje separacji w miejscach łączenia.

Jak dobrać listwę dla czterech kabli Kat. 6?

Należy odczytać średnicę zewnętrzną każdego kabla z jego karty, obliczyć sumę pól przekrojów i porównać ją z użytecznym przekrojem komory przy limicie wypełnienia określonym w projekcie, na tej stronie maksymalnie 60%. Trzeba też sprawdzić promień gięcia oraz miejsce zajmowane przez uchwyty i przegrody.

Czy akcesoria Legrand i Marmat są wzajemnie kompatybilne?

Nie należy zakładać takiej kompatybilności. Poszczególne serie mają własną geometrię profilu, pokrywy i zatrzasków. Łączniki, narożniki, zakończenia i puszki trzeba zamawiać według oznaczenia serii wskazanego przez producenta.

Kiedy rynna na kable jest za mała mimo poprawnego wypełnienia?

Problem występuje, gdy kształtki nie zachowują minimalnego promienia gięcia, przez narożnik nie przechodzi fabryczne złącze albo pokrywa naciska na wiązkę. Odbiór powinien obejmować kontrolę zamknięcia pokrywy, dostęp do kabli oraz zgodność trasy z dokumentacją systemową.

Opracowanie: zespół techniczny Poltel.

Prześlij doradcy technicznemu Poltel zestawienie kabli, plan trasy, wymagania separacyjne i oznaczenie systemu. Na tej podstawie można przygotować kompletację profili, przegród, kształtek i zakończeń pod wykonawstwo sieci lub ofertę przetargową.