Mikrorurki do mikrokanalizacji światłowodowej

Mikrorurki do światłowodu, dobór do trasy i mikrokabla

Mikrorurka światłowodowa tworzy oddzielny tor do instalacji mikrokabla metodą wdmuchiwania. Pozwala podzielić kanalizację teletechniczną na niezależne ciągi, pozostawić rezerwę dla kolejnych etapów inwestycji oraz wymienić mikrokabel bez otwierania całej trasy. Taką konstrukcję stosuje się w sieciach FTTH i FTTX, przyłączach telekomunikacyjnych oraz magistralach operatorskich.

Mikrorurkę dobiera się razem z mikrokablem, złączkami i uszczelnieniami. W dokumentacji wykonawczej trzeba określić średnice OD/ID, środowisko instalacji, dopuszczalne ciśnienie, minimalny promień gięcia, zakres temperatur montażu oraz sposób przeprowadzenia próby drożności i szczelności. Sam wymiar rurki nie przesądza o możliwości bezpośredniego ułożenia w gruncie.

Porównanie konstrukcji mikrorurek

Rodzaj mikrorurki	Miejsce instalacji	Kryteria doboru	Ograniczenia wykonawcze
Mikrorurka cienkościenna	Rury RHDPE, kanalizacja wtórna i inne rury osłonowe	OD/ID, zajętość przekroju rury nadrzędnej, tarcie powierzchni wewnętrznej, zgodność ze złączkami	Wymaga ochrony mechanicznej zapewnianej przez rurę osłonową
Mikrorurka grubościenna	Bezpośrednio w gruncie, jeśli dopuszcza to karta techniczna danego wariantu	Odporność na nacisk, warunki posadowienia, promień gięcia, szczelność połączeń	Niewłaściwa podsypka lub lokalny nacisk mogą zdeformować przekrój i zablokować wdmuchiwanie
Mikrorurka wewnątrzobiektowa trudnopalna	Szachty, korytarze, pomieszczenia techniczne i przejścia wewnątrz budynków	Materiał LSZH albo FR-PE, właściwości ogniowe, emisja dymu, dokumenty wymagane przez projekt	Oznaczenia LSZH i FR-PE nie są równoważne i nie zastępują wyników badań konkretnego wyrobu

Rozdzielenie tych konstrukcji powinno znaleźć się w zestawieniu materiałowym. Zamiana wariantu cienkościennego na grubościenny wpływa na średnicę zewnętrzną, liczbę torów mieszczących się w rurze nadrzędnej oraz dobór złączek. Zamiana w przeciwnym kierunku może pozbawić trasę wymaganej ochrony przed naciskiem gruntu.

Mikrorurki cienkościenne do kanalizacji wtórnej

Cienkościenna mikrorurka do światłowodu jest przeznaczona przede wszystkim do wprowadzania w istniejące rury osłonowe. Oferowane warianty są wykonywane z pierwotnego polietylenu. Zależnie od produktu powierzchnia wewnętrzna może być gładka albo rowkowana i zawierać warstwę ograniczającą tarcie podczas wdmuchiwania.

Jedna rura osłonowa może zostać podzielona na kilka niezależnych torów, o ile suma średnic, geometria pakietu i promienie łuków pozwalają na instalację mikrorurek bez ich załamania. Trzeba uwzględnić także zajętość istniejącej kanalizacji, stan połączeń oraz możliwość wprowadzenia zestawu przez studnie i przepusty.

Kolor rurki albo pasek identyfikacyjny ułatwia zachowanie ciągłości numeracji między studniami. Wariant przezroczysty pozwala kontrolować obecność mikrokabla, lecz sposób identyfikacji nadal powinien odpowiadać dokumentacji powykonawczej. Przykładem jest mikrorurka cienkościenna 12/10 mm do kanalizacji wtórnej.

Mikrorurki grubościenne układane w gruncie

Grubościenna mikrorura światłowodowa ma większą grubość ścianki niż wariant cienkościenny o zbliżonej średnicy wewnętrznej. Ogranicza to podatność przekroju na owalizację, ale zwiększa średnicę zewnętrzną i zapotrzebowanie na miejsce w wykopie, przepuście albo pakiecie.

Bezpośrednie zakopanie jest dopuszczalne wyłącznie dla wariantu wskazanego przez producenta jako przeznaczony do takiej instalacji. Projekt powinien określać warunki posadowienia, ochronę na skrzyżowaniach z innym uzbrojeniem, lokalizację połączeń oraz sposób wykonania prób przed wdmuchiwaniem. Jeżeli STWiORB przywołuje PN-EN 61386-24 dla systemów rur układanych w ziemi, zgodność trzeba potwierdzić w dokumentacji konkretnego wyrobu.

Na trasach wielotorowych mikrorurki mogą być prowadzone oddzielnie lub jako wiązki i pakiety mikrorurek. Pakiet skraca czas układania kilku torów, lecz wymaga wcześniejszego uzgodnienia liczby i kolorystyki rurek. Kryteria wyboru układu opisuje także materiał wiązki i pakiety mikrorurek w sieciach FTTH.

Mikrorurki trudnopalne wewnątrz budynków

Na odcinkach wewnątrzobiektowych stosuje się mikrorurki wykonane z materiałów LSZH albo FR-PE, zgodnie z właściwościami zadeklarowanymi w karcie produktu. LSZH oznacza materiał o niskiej emisji dymu i bezhalogenowej konstrukcji. FR-PE odnosi się do polietylenu o właściwościach ograniczających palność. Wynik badania jednego materiału nie może być przenoszony na drugi.

Przed zamówieniem trzeba zestawić kartę techniczną mikrorurki z projektem ochrony przeciwpożarowej i wymaganiami dla przejść przez strefy pożarowe. Jeżeli dokumentacja wskazuje klasę reakcji na ogień albo wymaga dokumentów CPR, należy ustalić, czy zapis dotyczy mikrorurki, mikrokabla, czy kompletnego przepustu. PN-EN 50575 odnosi się do kabli stosowanych w obiektach budowlanych, dlatego deklaracji kabla nie należy traktować jako potwierdzenia właściwości rurki.

Wymiary OD/ID: 10/8, 12/8, 12/10 i 16/12 mm

Wymiar mikrorurki zapisuje się jako OD/ID. Pierwsza wartość oznacza średnicę zewnętrzną, a druga średnicę wewnętrzną. Zapis „mikrorurka 10 8” odpowiada wymiarowi 10/8 mm. Analogicznie mikrorurka światłowodowa 12 8 ma oznaczenie techniczne 12/8 mm.

Oznaczenie OD/ID	Średnica zewnętrzna	Średnica wewnętrzna	Grubość ścianki wynikająca z geometrii
3,5/2,5 mm	3,5 mm	2,5 mm	0,5 mm
5/3,5 mm	5 mm	3,5 mm	0,75 mm
7/5,5 mm	7 mm	5,5 mm	0,75 mm
10/8 mm	10 mm	8 mm	1 mm
12/8 mm	12 mm	8 mm	2 mm
12/10 mm	12 mm	10 mm	1 mm
16/12 mm	16 mm	12 mm	2 mm

Tabela objaśnia geometrię oznaczeń i nie stanowi potwierdzenia bieżącej dostępności każdego wariantu. Tolerancje OD i ID, owalność oraz rzeczywistą grubość ścianki należy sprawdzić w karcie produktu. Parametry te wpływają na zgodność ze złączką i na prześwit dostępny dla mikrokabla.

Mikrorurka 12/8 i mikrorurka 12/10 zajmują podobne miejsce w rurze nadrzędnej, ponieważ obie mają OD 12 mm. Różnią się średnicą wewnętrzną oraz geometryczną grubością ścianki. Wariant 12/8 nie może być automatycznie zastąpiony wariantem 12/10, nawet jeśli zewnętrzny wymiar pozostaje taki sam.

Mikrorurka 10/8 ma ID 8 mm przy OD 10 mm, dlatego zajmuje mniej miejsca niż 12/8 mm przy takim samym prześwicie nominalnym. Mniejsza grubość ścianki oznacza jednak inną konstrukcję i możliwe inne przeznaczenie instalacyjne. Dostępny wariant cienkościenny przedstawia karta mikrorurki 10/8 mm do kanalizacji wtórnej.

Dobór mikrorurki do średnicy mikrokabla

1. Określ środowisko instalacji: rurę osłonową, bezpośrednie ułożenie w gruncie albo wnętrze budynku.
2. Sprawdź rzeczywistą średnicę zewnętrzną mikrokabla wraz z powłoką. Liczba włókien nie jest wystarczającym kryterium.
3. Porównaj OD kabla z ID mikrorurki oraz tolerancjami obu wyrobów. Do obliczeń nie należy przyjmować wyłącznie wartości nominalnych.
4. Uwzględnij długość odcinka, liczbę łuków, ich promienie i różnice wysokości. Każdy łuk zwiększa opory podczas wdmuchiwania.
5. Potwierdź zgodność mikrorurki, złączek i zaślepień z ciśnieniem roboczym urządzenia instalacyjnego.
6. Sprawdź minimalny promień gięcia mikrorurki oraz mikrokabla. Obowiązuje bardziej restrykcyjna wartość dla danego miejsca trasy.
7. Zweryfikuj kompatybilność na podstawie karty kabla, instrukcji urządzenia lub próby technologicznej przewidzianej w projekcie.

Współczynnik wypełnienia liniowego można opisać jako stosunek OD mikrokabla do ID rurki, ale sam wynik nie określa osiągalnej długości wdmuchiwania. Znaczenie mają sztywność kabla, masa jednostkowa, współczynnik tarcia powierzchni wewnętrznej, geometria łuków oraz parametry głowicy wdmuchującej.

Typ włókna, na przykład ITU-T G.652.D, G.657.A1 albo G.657.A2, nie wyznacza średnicy mikrorurki. O dopasowaniu decyduje konstrukcja gotowego mikrokabla. Dwa kable z tą samą liczbą włókien mogą mieć różne OD, powłoki i dopuszczalne siły instalacyjne.

Mikrorurka z pilotem w dokumentacji projektowej

Określenie „mikrorurka z pilotem” wymaga doprecyzowania w zapytaniu materiałowym. Pilot może oznaczać linkę zaciągową umieszczoną wewnątrz toru albo element lokalizacyjny prowadzony przy rurce. Są to odmienne konstrukcje, które mają inne zastosowanie i nie powinny być zamawiane na podstawie samej nazwy.

Interpretacja zapisu	Co potwierdzić przed zamówieniem	Ryzyko błędnej specyfikacji
Linka zaciągowa wewnątrz mikrorurki	Materiał linki, sposób zakończenia, możliwość jej usunięcia i zgodność z planowaną metodą instalacji kabla	Linka pozostawiona w torze może kolidować z przygotowaniem rurki do wdmuchiwania
Element lokalizacyjny przy rurce	Konstrukcja, ciągłość na połączeniach oraz sposób wyprowadzenia w studniach	Brak ciągłości uniemożliwia wykorzystanie elementu zgodnie z projektem lokalizacji trasy

Jeżeli kabel ma być wdmuchiwany, zapis o pilocie nie zastępuje wymagań dotyczących szczelności, czystości i odporności ciśnieniowej toru. W ofercie przetargowej trzeba wskazać dokładną interpretację tego wymagania albo wystąpić do zamawiającego o wyjaśnienie treści STWiORB.

Parametry wymagające potwierdzenia w projekcie

Parametr	Znaczenie dla wykonawstwa	Dokument do weryfikacji
OD i ID wraz z tolerancją	Dopasowanie do mikrokabla, złączek i dostępnego przekroju kanalizacji	Karta techniczna mikrorurki
Dopuszczalne ciśnienie	Dobór urządzenia do wdmuchiwania oraz osprzętu połączeniowego	Karta produktu i instrukcja instalacji
Minimalny promień gięcia	Ochrona toru przed załamaniem i owalizacją na łukach	Karta techniczna lub instrukcja producenta
Materiał i konstrukcja ścianki	Kwalifikacja do rury osłonowej, gruntu albo wnętrza budynku	Deklaracja producenta i projekt wykonawczy
Zakres temperatur	Ocena warunków transportu, rozwijania bębna, montażu i eksploatacji	Karta konkretnego wariantu
Kolor i znakowanie	Identyfikacja torów w studniach, mufach i dokumentacji powykonawczej	Plan numeracji i zestawienie materiałowe
Długość odcinka dostawy	Ograniczenie liczby złączek i dopasowanie bębnów do podziału trasy	Harmonogram robót i plan odcinków instalacyjnych
Właściwości ogniowe	Dobór odcinków prowadzonych w budynku i przez strefy pożarowe	Karta wyrobu, raporty z badań i projekt ochrony przeciwpożarowej

Jeżeli zamawiający przywołuje normy PN-EN albo IEC, zgodność należy potwierdzić dla konkretnego wyrobu i zakresu badania. Deklaracji mikrokabla nie wolno przenosić na mikrorurkę. Parametry jednego wymiaru nie stanowią też potwierdzenia parametrów pozostałych wariantów tej samej serii.

Osprzęt do kompletacji mikrokanalizacji

• Złączki do mikrorurek, dobierane według OD rurki, konstrukcji połączenia i wymaganego ciśnienia.
• Zaślepki mikrorurek, przeznaczone do ochrony wolnych końców przed wodą, pyłem i materiałem z podsypki.
• Wiązki mikrorurek, stosowane przy budowie tras wielotorowych z ustaloną identyfikacją kolorystyczną.
• Rury kanalizacji kablowej, stanowiące osłonę dla wariantów cienkościennych.
• Uszczelnienia przepustów i wejść kablowych, dobrane do średnic, ciśnienia i warunków wodnych występujących na trasie.

Średnica złączki jest dobierana do OD mikrorurki, a nie do jej ID. Złączka 12 mm może więc pasować wymiarowo zarówno do rurki 12/8, jak i 12/10 mm, lecz przed zastosowaniem trzeba jeszcze sprawdzić konstrukcję ścianki i dopuszczalne ciśnienie całego połączenia.

Elementy do budowy kompletnej trasy są dostępne w kategorii mikrokanalizacja światłowodowa. Opis przygotowania toru i technologii instalacyjnej zawiera artykuł mikrokanalizacja i wdmuchiwanie światłowodów.

Montaż i odbiór toru do wdmuchiwania

• Końce mikrorurek należy zamykać bezpośrednio po rozwinięciu, przecięciu lub przerwaniu prac.
• Cięcie powinno pozostawić prostopadłą, nieowalną krawędź bez zadziorów utrudniających wsunięcie rurki do złączki.
• Na łukach trzeba zachować promień podany dla konkretnej mikrorurki i kontrolować przekrój po zasypaniu albo wciągnięciu do rury osłonowej.
• Przed wdmuchiwaniem należy potwierdzić drożność, ciągłość, czystość i szczelność każdego toru zgodnie z procedurą projektu.
• Złączki powinny pozostać w miejscach dostępnych do kontroli, a ich położenie trzeba nanieść na dokumentację powykonawczą.
• Numeracja kolorów musi być ciągła między końcami odcinka. Zamiana torów w studni prowadzi do błędnego przypisania relacji kablowej.

Typowym błędem jest pozostawienie niezaślepionej rurki w wykopie. Piasek lub woda wprowadzona do toru zwiększa opory i może zatrzymać mikrokabel na łuku albo złączce. Sam przedmuch powietrzem nie potwierdza pełnej drożności, jeśli projekt wymaga również kalibracji przekroju i próby szczelności.

Czynność odbiorowa	Sprawdzany błąd	Zapis w dokumentacji
Kontrola oznaczeń OD/ID	Zamiana 12/8 mm na 12/10 mm albo inny wariant o tym samym OD	Typ rurki na każdym odcinku
Kontrola złączek	Niedosunięcie rurki, zabrudzona krawędź lub niezgodna średnica	Lokalizacja połączeń
Próba drożności	Załamanie, owalizacja albo ciało obce w torze	Wynik dla każdego numeru rurki
Próba szczelności	Nieszczelna złączka, zaślepka lub zakończenie	Metoda i wynik zgodne z projektem
Kontrola przebiegu	Niezgodność kolorów i zamiana torów między studniami	Relacja, długość oraz identyfikacja końców

Kompletacja materiałów pod projekt i przetarg

Zestawienie materiałowe powinno rozdzielać mikrorurki według wymiaru OD/ID, konstrukcji ścianki, środowiska instalacji, koloru i długości odcinków dostawy. Osobnymi pozycjami trzeba ująć złączki, zaślepki, zakończenia oraz elementy uszczelniające. Taki podział ogranicza ryzyko zastosowania cienkościennej mikrorurki na odcinku przewidzianym do bezpośredniego zakopania.

Przy przygotowaniu oferty przetargowej Poltel może zweryfikować zgodność zestawienia z kartami produktów, dobrać osprzęt do OD mikrorurek oraz zaplanować dostawy według podziału robót. Do wyceny potrzebne są co najmniej: typ trasy, wymagane wymiary OD/ID, długości odcinków, kolorystyka, warunki ogniowe i sposób pakowania.

FAQ

Czym różni się mikrorurka 12/8 od 12/10?

Obie mają średnicę zewnętrzną 12 mm, lecz różnią się średnicą wewnętrzną. Mikrorurka 12/8 ma ID 8 mm, a 12/10 ma ID 10 mm. Z geometrii oznaczenia wynikają ścianki odpowiednio 2 mm i 1 mm, ale odporność ciśnieniową i przeznaczenie trzeba potwierdzić w kartach konkretnych produktów.

Czy mikrorurka 10/8 może zastąpić 12/8?

Oba oznaczenia wskazują ID 8 mm, ale różne OD i grubości ścianek. Mikrorurka 10/8 zajmuje mniej miejsca w rurze nadrzędnej, natomiast nie należy na tej podstawie przypisywać jej parametrów mechanicznych wariantu 12/8. Zamiana wymaga sprawdzenia warunków ułożenia, ciśnienia i zgodności ze złączkami.

Czy każdą mikrorurkę można zakopać bezpośrednio w ziemi?

Nie. Do bezpośredniego układania w gruncie stosuje się warianty grubościenne z takim przeznaczeniem zadeklarowanym przez producenta. Mikrorurki cienkościenne wymagają rury osłonowej albo kanalizacji wtórnej.

Czy mikrorurka z pilotem nadaje się do wdmuchiwania kabla?

Zależy to od konstrukcji pilota i instrukcji produktu. Jeśli wewnątrz znajduje się linka zaciągowa, przed wdmuchiwaniem trzeba ustalić sposób jej usunięcia i przygotowania toru. Element lokalizacyjny prowadzony przy rurce nie zastępuje linki ani próby szczelności.

Jak zabezpieczyć nieużywane końce mikrorurek?

Wolne końce należy zamknąć dedykowanymi zaślepkami do mikrorurek dobranymi do OD. Zabezpieczenie powinno pozostać założone podczas transportu, układania i przerw technologicznych, aby do toru nie dostały się woda, pył ani materiał z wykopu.

Od czego zależy cena mikrorurki światłowodowej?

Cena zależy od wymiaru OD/ID, konstrukcji ścianki, materiału, właściwości ogniowych, kolorystyki, oznakowania oraz długości i sposobu dostawy. Wycena projektowa powinna obejmować również złączki, zaślepki i uszczelnienia, ponieważ brak tych elementów uniemożliwia przygotowanie toru do próby i wdmuchiwania.

Jakie dane przekazać do przygotowania oferty?

Do doradcy technicznego Poltel należy przesłać zestawienie długości, wymagane OD/ID, środowisko ułożenia, średnicę mikrokabla, liczbę torów, kolorystykę oraz zapisy STWiORB dotyczące ciśnienia, palności i dokumentów odbiorowych. Pozwala to przygotować ofertę materiałową pod wykonawstwo sieci lub postępowanie przetargowe.

Opracowanie: zespół techniczny Poltel