Narzędzia do zdejmowania izolacji kabla

Narzędzia do zdejmowania izolacji kabli, dobór do konstrukcji przewodu

Prawidłowe przygotowanie kabla wymaga dopasowania narzędzia do średnicy zewnętrznej, przekroju żyły, liczby warstw oraz materiału izolacji lub powłoki. Zbyt głębokie nacięcie może uszkodzić żyłę, ekran, tubę albo włókno, natomiast zbyt płytkie utrudnia usunięcie materiału i wydłuża montaż. Ma to bezpośredni wpływ na parametry zakończenia, powtarzalność prac oraz wynik pomiarów odbiorczych instalacji.

Określenia takie jak sciagaczka do kabli, maszynka do ściągania izolacji z kabli lub urządzenie do ściągania izolacji z kabli są często używane wobec ręcznych przyrządów monterskich. Ta kategoria obejmuje profesjonalne narzędzia do przygotowania przewodów i kabli przed zakończeniem, łączeniem lub dalszą obróbką. Nie są to przemysłowe maszyny do odzysku metalu z kabli.

Ściągacz izolacji do kabli a narzędzie do powłoki

Izolacja żyły i zewnętrzna powłoka kabla pełnią inne funkcje, dlatego nie powinny być obrabiane przypadkowo dobranym ostrzem. Narzędzie do ściągania izolacji z pojedynczych przewodów dobiera się zwykle według przekroju żyły lub jej średnicy. Przyrząd do zdejmowania izolacji zewnętrznej dobiera się natomiast według średnicy kabla, grubości powłoki i sposobu wykonania nacięcia.

Automatyczne i manualne narzędzia do ściągania izolacji

Szczypce automatyczne

Automatyczne narzędzie do zdejmowania izolacji wykonuje chwyt, nacięcie i zsunięcie materiału w jednym cyklu roboczym. Jest przydatne podczas seryjnego przygotowania przewodów w szafach, rozdzielnicach, przełącznicach i urządzeniach telekomunikacyjnych. Zakres obsługiwanych przekrojów zawsze należy sprawdzić w danych konkretnego produktu.

Mechanizm automatyczny nie zwalnia z kontroli pierwszej obrobionej żyły. Twarde tworzywa, elastyczne izolacje, przewody linkowe i przewody z cienkimi drutami mogą wymagać innego ustawienia siły lub zastosowania odrębnych szczęk. Jeżeli narzędzie ma ogranicznik długości, ułatwia on przygotowanie jednakowych odcinków pod tulejki, zaciski i złącza.

Szczypce i ściągacze manualne

Manualne narzędzia do ściągania izolacji sprawdzają się przy mniejszych seriach, pracach serwisowych oraz przewodach wymagających świadomej kontroli nacięcia. Modele z profilowanymi otworami roboczymi należy dopasować do przekroju. Użycie zbyt małego otworu może przeciąć część drutów linki, a zbyt dużego pozostawić izolację niedociętą.

Przy grubszych powłokach stosuje się narzędzia rotacyjne lub noże z regulacją zagłębienia ostrza. Nacięcie powinno osłabić powłokę na tyle, aby można ją było przełamać i zdjąć bez kontaktu ostrza z elementami znajdującymi się pod nią.

Stripery do kabli koncentrycznych i wielowarstwowych

Kabel koncentryczny wymaga odsłonięcia kolejnych warstw na długościach zgodnych z konstrukcją złącza. Stripper powinien być dopasowany do średnicy kabla oraz układu powłoki, ekranu, dielektryka i żyły środkowej. Po obróbce trzeba sprawdzić, czy oplot nie został nadmiernie przerwany, folia nie tworzy zwarcia, a przewodnik środkowy nie ma nacięć.

Dobór narzędzia do rodzaju kabla

Okablowanie strukturalne

W kablach U/UTP, F/UTP, U/FTP i S/FTP narzędzie do zdejmowania izolacji powinno rozcinać powłokę bez naruszania izolacji żył, folii parowej ani oplotu. Podczas zakańczania kabla w module Keystone, panelu krosowym lub gnieździe z zaciskami IDC nie zdejmuje się izolacji z poszczególnych żył, chyba że instrukcja danego systemu wyraźnie przewiduje inną technologię zakończenia.

Dla zachowania parametrów toru kategorii 5e, 6 lub 6A należy również ograniczyć rozplot par i usunąć tylko taki odcinek powłoki, jaki jest potrzebny do montażu. Wymagania wykonawcze powinny wynikać z dokumentacji systemu, projektu oraz zasad instalacji określonych między innymi w PN-EN 50174 i ISO/IEC 11801.

Kable telekomunikacyjne miedziane

Przy kablach wieloparowych trzeba uwzględnić obecność ekranu, taśm, sznurków rozrywających, wypełnienia i elementów wzmacniających. Narzędzie do ściągania izolacji nie może naruszać przewodów parowych przygotowywanych do zakończenia na listwach LSA lub innych elementach łączeniowych. Przy kablach o powłoce PE albo konstrukcji do zastosowań zewnętrznych może być potrzebny inny typ ostrza niż przy cienkich przewodach instalacyjnych.

Przewody energetyczne, sterownicze i instalacyjne

Do pojedynczych żył dobiera się szczypce według przekroju w mm², konstrukcji przewodnika i rodzaju izolacji. W przypadku kabla wielożyłowego najpierw usuwa się powłokę zewnętrzną, a następnie izolację poszczególnych żył. Są to dwie odrębne operacje, które mogą wymagać różnych narzędzi.

Materiał powłoki, na przykład PVC, PE lub tworzywo bezhalogenowe, wpływa na sposób cięcia i siłę potrzebną do zdjęcia warstwy. Klasa reakcji kabla na ogień deklarowana zgodnie z PN-EN 50575 nie określa jednak wymiaru szczęk ani ustawienia ostrza. Do doboru urządzenia do ściągania izolacji potrzebne są dane konstrukcyjne kabla.

Kable światłowodowe

Przy kablu światłowodowym należy rozróżnić zdjęcie powłoki zewnętrznej, dostęp do tuby, otwarcie tuby oraz usunięcie bufora z włókna. Do każdej operacji stosuje się narzędzie przeznaczone do danej warstwy. Ściągacz powłoki kabla nie zastępuje strippera do włókien 250 lub 900 µm.

Kategoria włókna, na przykład ITU-T G.652.D albo G.657.A, opisuje jego właściwości transmisyjne i zgięciowe, ale nie jest podstawą do ustawienia ostrza. Narzędzie dobiera się do średnicy powłoki lub bufora oraz technologii przygotowania włókna do spawania albo montażu złącza. Po zdjęciu bufora włókno wymaga oczyszczenia i kontroli przed cięciem precyzyjnym.

Najważniejsze parametry przy wyborze ściągacza

• Zakres przekrojów żył: podawany w mm² lub AWG, istotny dla szczypiec profilowanych i automatycznych.
• Zakres średnic kabla: decyduje o możliwości stabilnego prowadzenia ściągacza rotacyjnego lub noża do powłoki.
• Rodzaj warstwy: izolacja pojedynczej żyły, powłoka zewnętrzna, ekran, dielektryk, tuba lub bufor światłowodowy.
• Konstrukcja przewodnika: drut, linka albo linka złożona z bardzo cienkich drutów.
• Materiał izolacji i powłoki: jego twardość i elastyczność wpływają na wymagany sposób nacięcia.
• Regulacja ostrza: potrzebna szczególnie przy powłokach znajdujących się blisko żył, ekranów lub tub.
• Ogranicznik długości: usprawnia seryjne przygotowanie przewodów pod określony typ zakończenia.
• Intensywność pracy: przy dużej liczbie zakończeń znaczenie mają powtarzalność cyklu i ergonomia uchwytu.
• Wymagania bezpieczeństwa: standardowe narzędzie monterskie nie jest automatycznie dopuszczone do pracy pod napięciem.

Jeżeli procedura przewiduje użycie narzędzi izolowanych, należy stosować wyłącznie produkty przeznaczone do tego celu i odpowiednio oznaczone, między innymi zgodnie z PN-EN IEC 60900. Samo pokrycie rękojeści tworzywem nie potwierdza dopuszczenia do pracy pod napięciem. Podstawową zasadą pozostaje przygotowanie przewodów w stanie beznapięciowym, zgodnie z procedurami obowiązującymi na budowie.

Jak prawidłowo zdejmować izolację z kabla

1. Zidentyfikuj kabel i sprawdź jego kartę techniczną, w szczególności średnicę, przekroje żył, układ ekranów oraz materiały warstw.
2. Ustal długość zdjęcia powłoki lub izolacji zgodnie z instrukcją złącza, modułu, listwy albo zacisku.
3. Dobierz narzędzie i ustawienie do warstwy, która ma zostać usunięta. Nie dobieraj otworu szczęk wyłącznie na podstawie wyglądu przewodu.
4. Wykonaj próbę na końcu kabla lub odcinku technologicznym, jeśli specyfikacja inwestycji na to pozwala.
5. Po zdjęciu izolacji obejrzyj żyłę na całym obwodzie. Niedopuszczalne są nacięcia drutu, ubytek części drutów linki lub uszkodzenie sąsiednich warstw.
6. Przy kablach ekranowanych sprawdź ciągłość folii, oplotu i przewodu uziemiającego, jeśli występuje w danej konstrukcji.
7. Usuń pozostałości materiału z części roboczej i regularnie kontroluj stan ostrzy.

Jeżeli po obróbce widoczne jest nacięcie miedzi, przerwane druty linki albo uszkodzenie włókna, odcinek należy przygotować ponownie. Pozostawienie takiej wady może prowadzić do wzrostu rezystancji, osłabienia mechanicznego, problemów z ekranowaniem lub awarii podczas zaciskania.

Narzędzia do projektu i dokumentacji przetargowej

W specyfikacji technicznej lepiej opisać funkcję i wymagany zakres pracy niż posługiwać się wyłącznie nazwą typu maszynka lub obieraczka do izolacji. Opis powinien wskazywać rodzaje obrabianych kabli, zakres przekrojów lub średnic, wymaganą długość odizolowania, sposób nacinania powłoki oraz ewentualne wymagania dotyczące narzędzi izolowanych.

Przy kompletacji materiałów dla wykonawstwa warto przekazać doradcy Poltel symbol lub kartę kabla, typ zakończenia i przewidywaną liczbę operacji. Pozwala to dobrać narzędzie do zdejmowania izolacji do realnej konstrukcji przewodu oraz uwzględnić je w zestawieniu materiałowym i harmonogramie dostaw pod inwestycję lub przetarg.

Powiązane rozwiązania Poltel

• Osprzęt do prac kablowych
• Narzędzia i akcesoria instalacyjne
• Narzędzia do wykonawstwa sieci
• Narzędzia i zestawy do złączy
• Kable miedziane

Najczęściej zadawane pytania

Jak ustawić głębokość cięcia ściągacza izolacji?

Ostrze powinno przeciąć lub osłabić wyłącznie usuwaną warstwę. Ustawienie należy określić na podstawie konstrukcji kabla i zweryfikować próbą. W narzędziach automatycznych trzeba przestrzegać zakresu przekrojów oraz zaleceń producenta narzędzia, ponieważ mechanizm samoregulacji nie obsługuje każdej izolacji i każdego przewodu.

Jakie szczypce do ściągania izolacji wybrać do pracy seryjnej?

Do powtarzalnego przygotowania wielu jednakowych przewodów przydatne są szczypce automatyczne z zakresem odpowiednim dla przekroju oraz ogranicznikiem długości. Przy zmiennych konstrukcjach kabli lub szczególnie delikatnych żyłach lepszą kontrolę mogą zapewnić szczypce profilowane dobrane do konkretnego przekroju.

Czy jedno narzędzie nadaje się do wszystkich kabli?

Nie. Inne przyrządy stosuje się do izolacji pojedynczej żyły, powłoki skrętki, kabla koncentrycznego, kabla energetycznego i warstw kabla światłowodowego. Uniwersalne urządzenie do ściągania izolacji ma określony zakres pracy, którego nie należy przekraczać.

Jaki ściągacz wybrać do kabla kategorii 6 lub 6A?

Należy użyć narzędzia dopasowanego do średnicy zewnętrznej kabla i rodzaju powłoki. Powinno ono usunąć płaszcz bez nacięcia izolacji żył oraz elementów ekranowania. Przy zakończeniach IDC izolacji poszczególnych żył zasadniczo się nie zdejmuje. Dokładny sposób przygotowania określa instrukcja modułu, panelu lub wtyku.

Czy ściągacz izolacji można stosować do kabla światłowodowego?

Tak, ale wyłącznie do warstwy wskazanej przez producenta narzędzia. Powłokę zewnętrzną, tubę i bufor włókna obrabia się różnymi przyrządami. Do włókien 250 i 900 µm stosuje się dedykowane stripery światłowodowe, a nie standardowe szczypce do przewodów miedzianych.

Czy narzędzia do zdejmowania izolacji są objęte gwarancją?

Warunki i okres gwarancji zależą od konkretnego produktu. Informacje należy sprawdzić w jego dokumentacji lub potwierdzić z doradcą technicznym podczas przygotowania oferty pod projekt.