Osprzęt światłowodowy
Osprzęt światłowodowy - zastosowanie i dobór
Osprzęt światłowodowy obejmuje kompletny zakres elementów do budowy, zakańczania, ochrony i zarządzania sieciami optycznymi: złącza i adaptery, przełącznice, osłony złączy (mufy), elementy toru optycznego, narzędzia do obróbki włókien, spawarki, źródła światła i mierniki mocy. Dobór osprzętu zależy od standardu złącza (SC, LC, FC, ST), trybu pracy (SM/MM) i wymagań sieci dostępowej lub kampusowej.
- Elementy toru optycznego: złącza, adaptery, pigtaile SM i MM, patchcordy, sznury optyczne.
- Przełącznice panelowe 19", stojakowe, naścienne, modułowe i dostępowe.
- Osłony złączy (mufy), narzędzia do spawania i obróbki włókien, mierniki mocy optycznej.
Wszystkie produkty
- Widok:
- widok pełny
- widok galeria
- widok prosty
Osprzęt światłowodowy do budowy i modernizacji sieci
Zgodność interfejsu SC, LC, FC lub ST nie wystarcza do poprawnego zestawienia toru. Trzeba sprawdzić rodzaj włókna SM albo MM, polerowanie APC lub UPC, liczbę portów, pojemność kaset spawów, środowisko instalacji oraz wymagania pomiarowe wynikające z projektu i warunków odbioru.
Osprzęt światłowodowy służy do zakańczania kabli, wykonywania połączeń rozłącznych i spawanych, ochrony włókien, organizacji zapasów oraz kontroli parametrów transmisyjnych. Jest stosowany w sieciach FTTH i FTTB, infrastrukturze operatorskiej, sieciach kampusowych, obiektach przemysłowych, węzłach telekomunikacyjnych i centrach danych. Uzupełnieniem osprzętu są odpowiednio dobrane telekomunikacyjne kable światłowodowe.
Świat kabli optycznych obejmuje konstrukcje różniące się średnicą, rodzajem tuby, elementami wytrzymałościowymi i materiałem powłoki. Te cechy wpływają na dobór przepustów, uszczelnień, uchwytów odciążających, muf, przełącznic oraz narzędzi do otwierania kabla.
Grupy osprzętu i kryteria kompletacji
| Grupa produktów | Funkcja w sieci | Parametry wymagane w zamówieniu |
|---|---|---|
| Złącza, adaptery, pigtaile i patchcordy | Zakończenie włókien oraz zestawienie połączeń między kablem, przełącznicą i urządzeniem aktywnym | SC, LC, FC albo ST, SM lub MM, simplex albo duplex, APC lub UPC, klasa włókna |
| Przełącznice i systemy dystrybucyjne | Organizacja spawów, adapterów, zapasów włókien, splitterów i portów | Liczba portów i spawów, format 19", wysokość U, sposób wprowadzenia kabla, dostęp serwisowy |
| Terminale światłowodowe | Zakończenie kabla dystrybucyjnego i udostępnienie portów abonenckich w sieciach FTTx | Liczba portów, obecność splittera, typ adapterów, konstrukcja wejść kablowych, środowisko montażu |
| Mufy i osłony złączy | Ochrona spawów, rozgałęzień i zapasów włókien w kanalizacji, studniach, szafach lub instalacjach napowietrznych | Pojemność kaset, liczba wejść, zakres średnic kabli, sposób uszczelnienia, możliwość ponownego otwarcia |
| Dukty i elementy prowadzenia | Oddzielenie oraz ochrona kabli i patchcordów wewnątrz pomieszczeń telekomunikacyjnych | Pojemność trasy, promienie gięcia, odgałęzienia, zejścia do szaf, sposób podwieszenia |
| Splittery i tłumiki | Podział mocy w sieciach PON oraz korekta poziomu optycznego na wejściu odbiornika | Podział, typ złączy, długości fal, deklarowane tłumienie, rodzaj obudowy |
| Narzędzia i aparatura pomiarowa | Przygotowanie włókien, spawanie, inspekcja złączy i odbiór toru | Rodzaj kabla, zakres pomiarowy, długości fal, format raportów, wymagania dokumentacji odbiorczej |
Elementy toru optycznego
Każdy element połączeniowy wprowadza stratę, którą trzeba uwzględnić w bilansie mocy. Dla toru należy zsumować tłumienie włókna wyrażone w dB/km, straty spawów, złączy, adapterów, splitterów oraz rezerwę wymaganą przez projekt lub operatora. Parametry elementów należy pobrać z kart katalogowych dla właściwej długości fali.
- Złącza SC simplex i duplex stosuje się między innymi w sieciach dostępowych oraz przełącznicach. LC simplex i duplex pozwalają uzyskać większą gęstość portów, między innymi przy modułach SFP.
- Adaptery zestawiają dwa złącza o zgodnych interfejsach. Trzeba sprawdzić format, liczbę torów, polerowanie oraz parametry strat wtrąceniowych i odbiciowych.
- Pigtaile SM i MM mają złącze po jednej stronie, a drugi koniec jest przeznaczony do spawania z włóknem kabla instalacyjnego.
- Patchcordy SM i MM są zakończone po obu stronach. Dobiera się je według typu złączy, długości, klasy włókna, rodzaju powłoki oraz układu simplex lub duplex.
- Tłumiki optyczne stosuje się wtedy, gdy moc na wejściu odbiornika przekracza zakres dopuszczony w dokumentacji urządzenia.
- Splittery optyczne rozdzielają moc w sieciach PON. Deklarowane tłumienie splittera trzeba dodać do strat kabla, spawów i połączeń rozłącznych.
W torach jednomodowych stosowane są między innymi włókna zgodne z ITU-T G.652.D oraz włókna o zmniejszonej wrażliwości na zginanie z rodziny ITU-T G.657, w tym G.657.A1 i G.657.A2. W instalacjach wielomodowych pigtaile, patchcordy i kabel powinny mieć zgodną klasę, na przykład OM2, OM3 albo OM4. Różnice pomiędzy konstrukcją i zastosowaniem torów opisuje porównanie światłowodów jedno- i wielomodowych.
Przedłużacz światłowodu a patchcord
Określenie „przedłużacz światłowodu” nie oznacza odrębnej klasy elementu znormalizowanej dla sieci telekomunikacyjnych. W praktyce chodzi zwykle o patchcord zakończony fabrycznie albo zestaw adaptera i patchcordu. Taki sposób wydłużenia toru dodaje połączenie rozłączne, dlatego zwiększa tłumienie i reflektancję w stosunku do prawidłowo wykonanego spawu.
Przedłużacz światłowodu musi mieć zgodny typ włókna i właściwe polerowanie ferruli. Nie wolno bezpośrednio łączyć złączy APC i UPC. Różna geometria powierzchni czołowych może zwiększyć straty, pogorszyć reflektancję oraz uszkodzić ferrule. Kolor obudowy pomaga w identyfikacji, ale podczas odbioru trzeba potwierdzić oznaczenie techniczne na produkcie i opakowaniu.
Przełącznice, terminale i systemy dystrybucyjne
Przełącznica światłowodowa zapewnia miejsce na adaptery, pigtaile, kasety spawów i zapasy eksploatacyjne. Sama liczba portów nie wystarcza. Projektant powinien sprawdzić pojemność spawów, kierunek wysuwania panelu, sposób mocowania kabla, dopuszczalny promień prowadzenia włókien i dostęp do kaset po zabudowaniu urządzeń w sąsiednich jednostkach szafy.
| Wykonanie | Typowe miejsce montażu | Warunek do sprawdzenia |
|---|---|---|
| Przełącznica panelowa 19" | Szafa teleinformatyczna lub operatorska | Wysokość 1U, 2U albo większa, głębokość szafy, dostęp do kaset i przepustów kablowych |
| Przełącznica modułowa 19" | Węzeł wymagający etapowej rozbudowy | Zgodność kaset, paneli adapterowych, modułów i tras kablowych w obrębie systemu |
| Przełącznica naścienna | Punkt dystrybucyjny bez szafy 19" | Sposób zamknięcia, pojemność spawów, kierunek wejścia kabla i przestrzeń serwisowa |
| Przełącznica stojakowa | Węzeł z dużą liczbą kabli i sznurów krosowych | Rozdzielenie tras liniowych i krosowych, organizacja zapasów oraz dostęp od strony roboczej |
| Terminal światłowodowy | Punkt dostępowy FTTx, elewacja, słup, studnia albo wnętrze budynku, zależnie od wykonania | Liczba portów abonenckich, typ przyłączy, obecność splittera, szczelność i metoda mocowania |
Terminal światłowodowy jest pasywnym punktem zakończenia i dystrybucji włókien. Nie należy utożsamiać go z urządzeniem ONT. Wariant terminala dobiera się według liczby abonentów, architektury PON, sposobu wykonania odgałęzień oraz możliwości ponownego otwarcia podczas podłączania kolejnych przyłączy.
W zależności od architektury projektu dostępne są rozwiązania systemowe Centrix, Evolv z technologią PushLok, EDGE, LANscape Solutions, Compact LCP, LS Series, GEN III Series, OptiTect i PAS-MAX. System może obejmować panele o dużej gęstości, kasety, moduły, kable trunkowe lub elementy WDM. Dla torów z multipleksacją pomocne jest omówienie zasady działania i doboru multipleksera.
Dukty światłowodowe i prowadzenie kabli
Dukty światłowodowe tworzą wydzieloną trasę dla patchcordów i kabli optycznych wewnątrz central, serwerowni, centrów danych oraz pomieszczeń technicznych. Ograniczają ryzyko zgniecenia przewodu przez wiązki miedziane, przypadkowego wypięcia złącza podczas serwisu i wykonania zbyt ciasnego łuku na zejściu do szafy.
Dukty światłowodowe nie są mikrokanalizacją zewnętrzną. Dukt służy do organizacji przewodów w obiekcie, natomiast rury i mikrorury tworzą trasę do instalowania kabli metodą zaciągania albo wdmuchiwania. Zamienne użycie tych nazw w specyfikacji może skutkować zamówieniem elementów o innym przeznaczeniu montażowym.
Projekt trasy powinien wskazywać przebieg duktów, liczbę i średnice przewodów, rezerwę pojemności, miejsca zmiany kierunku, odgałęzienia oraz zejścia do przełącznic. Promień gięcia trzeba przyjąć z dokumentacji konkretnego kabla lub patchcordu, osobno dla instalowania i pracy po montażu, jeżeli producent podaje dwa warunki.
Uchwyty, organizery i stelaże zapasu muszą podtrzymywać kabel bez punktowego nacisku na powłokę. Błędem wykonawczym jest dociśnięcie wiązki opaską do stopnia powodującego odkształcenie kabla albo poprowadzenie patchcordu przez ostrą krawędź szafy. Skutkiem mogą być makrozgięcia widoczne jako wzrost tłumienia toru.
Osłony złączy i mufy światłowodowe
Mufa zabezpiecza kasety spawów, włókna, zapasy oraz miejsca wprowadzenia kabli. Dobór wymaga ustalenia środowiska montażu, sposobu rozgałęzienia kabla, liczby spawów, liczby kaset, zakresu średnic przewodów i przewidywanych prac serwisowych. Brak miejsca na zapas włókna utrudnia późniejsze ponowne spawanie.
| System lub grupa | Zastosowanie | Kryterium projektowe |
|---|---|---|
| BPEO | Budowa i rozbudowa połączeń w sieciach telekomunikacyjnych | Pojemność, konfiguracja wejść i sposób organizacji kaset |
| FOSC | Hermetyczna ochrona spawów światłowodowych | Liczba spawów, wejścia kablowe, uszczelnienie oraz warunki zabudowy |
| FIST | Organizacja włókien, kaset i zapasów w punktach połączeniowych | Zgodność elementów systemu i planowane rozszycie włókien |
| OptiSheath | Terminale Multiport Flex Terminal, Multiport Splitter Terminal i UltraNAP Terminal | Liczba portów, sposób przyłączania abonentów i architektura splittera |
| SLIC-R | Osłony do instalacji napowietrznych | Rodzaj kabla, mocowanie i dopuszczone warunki środowiskowe |
| SIC-500, wcześniej XAGA-500, UCN i MHS-R | Specjalistyczne systemy osłon dla określonych technologii kablowych | Zgodność konstrukcji osłony z kablem i warunkami zabudowy |
| Stelaże zapasu | Przechowywanie rezerwy kabla przy mufie, przełącznicy albo punkcie dystrybucyjnym | Minimalny promień gięcia, długość zapasu i zabezpieczenie kabla przed przemieszczaniem |
Nie można przyjmować jednego stopnia ochrony IP dla wszystkich osłon. Klasyfikację według IEC 60529, odporność mechaniczną, dopuszczalną temperaturę pracy oraz możliwość montażu w studni, na słupie albo w budynku trzeba potwierdzić w dokumentacji konkretnego wykonania. Ten sam system może występować w różnych konfiguracjach wejść i uszczelnień.
Narzędzia do przygotowania i spawania włókien
Jakość spawu zależy od prawidłowego otwarcia kabla, zdjęcia powłoki włókna, oczyszczenia szkła i wykonania prostopadłego cięcia. Ocenę straty podawaną przez spawarkę należy traktować jako wynik estymowany przez urządzenie. Odbiór wykonanego toru wymaga pomiaru odpowiednią metodą.
- Spawarka światłowodowa łączy włókna łukiem elektrycznym. Program spawania trzeba dopasować do rodzaju włókna i warunków pracy.
- Przecinarka precyzyjna, określana jako cleaver, przygotowuje powierzchnię włókna przed spawaniem. Zużyte ostrze może powodować odrzucanie spawów.
- Strippery i narzędzia do otwierania kabla dobiera się do średnicy włókna, rodzaju bufora, tuby i powłoki zewnętrznej.
- Osłonki spawów, kasety i organizery muszą być zgodne wymiarowo z wyposażeniem mufy albo przełącznicy.
- Mikroskop lub sonda inspekcyjna służy do oceny powierzchni czołowej złącza według kryteriów przyjętych dla danego zastosowania.
- Materiały czyszczące stosuje się do ferrul, adapterów i odsłoniętych włókien. Środek nie może pozostawiać osadu na powierzchni optycznej.
Przed zestawieniem połączenia należy wykonać inspekcję, czyszczenie i ponowną inspekcję. Zabrudzenie ferruli zwiększa straty, może pogorszyć reflektancję i przenieść się na drugą powierzchnię po wsunięciu wtyku do adaptera. Kryteria oceny powierzchni złączy opisuje IEC 61300-3-35. Dobór wyposażenia warsztatowego ułatwia poradnik Narzędzia dla profesjonalistów światłowodowych.
Aparatura do pomiarów i odbioru toru
| Przyrząd | Zakres zastosowania | Typowy błąd wykonawczy |
|---|---|---|
| Miernik mocy optycznej i stabilizowane źródło światła | Pomiar strat wtrąceniowych kompletnego toru na długościach fal wskazanych w projekcie | Nieprawidłowe ustawienie odniesienia albo użycie zabrudzonych przewodów referencyjnych |
| Reflektometr OTDR | Lokalizacja zdarzeń, ocena spawów, złączy, odcinków włókna i końca toru | Pomiar bez kabla rozbiegowego, przez co pierwsze złącze pozostaje w strefie martwej |
| Wizualny lokalizator uszkodzeń VFL | Kontrola ciągłości oraz lokalizacja części przełamań i błędnych połączeń na krótkich odcinkach | Traktowanie obserwacji światła jako potwierdzenia wymaganego tłumienia toru |
| Identyfikator włókien | Rozpoznawanie aktywnych włókien bez rozłączania toru, w granicach możliwości przyrządu | Użycie bez potwierdzenia zakresu długości fal i rodzaju włókna obsługiwanego przez urządzenie |
| Mikroskop inspekcyjny | Ocena czystości oraz uszkodzeń powierzchni czołowej złącza | Podłączenie zabrudzonej wtyczki przed pierwszą inspekcją |
VFL nie zastępuje pomiaru strat ani reflektometrii. W protokole trzeba zapisać identyfikację włókna, kierunek badania, długość fali, przewody odniesienia, współczynnik załamania i ustawienia przyrządu. Pomiar OTDR bez kabla rozbiegowego nie pozwala prawidłowo ocenić pierwszego złącza, a bez kabla dobiegowego może uniemożliwić ocenę końca toru.
Zakres badań wynika z projektu, wymagań operatora i warunków przetargu. PN-EN IEC 61280-4-2 odnosi się do pomiarów zainstalowanego okablowania jednomodowego. Jeżeli specyfikacja wymaga reflektometrii w obu kierunkach, raport powinien zachować zgodną identyfikację zdarzeń i włókien.
Normy i wymagania projektowe
| Obszar | Dokument odniesienia | Zastosowanie przy doborze |
|---|---|---|
| Interfejsy złączy | PN-EN IEC 61754 | Określa wymagania wymiarowe dla rodzin interfejsów złączy światłowodowych |
| Badania elementów pasywnych | PN-EN IEC 61300 | Obejmuje metody badań i pomiarów elementów połączeniowych oraz pasywnych |
| Inspekcja powierzchni złączy | IEC 61300-3-35 | Stanowi odniesienie dla oceny czystości i uszkodzeń powierzchni czołowej ferruli |
| Projektowanie okablowania | PN-EN 50173 | Określa strukturę systemów okablowania dla właściwych rodzajów obiektów |
| Planowanie i wykonanie instalacji | PN-EN 50174 | Dotyczy praktyk instalacyjnych, prowadzenia tras oraz organizacji robót |
| Pomiary torów jednomodowych | PN-EN IEC 61280-4-2 | Dotyczy pomiarów tłumienia i strat odbiciowych zainstalowanego okablowania jednomodowego |
| Klasyfikacja włókien jednomodowych | ITU-T G.652 i ITU-T G.657 | Umożliwia dopasowanie kabla, pigtaili i patchcordów do parametrów transmisyjnych oraz wymagań dotyczących zginania |
| Stopnie ochrony obudów | IEC 60529 | Pozwala zweryfikować deklarowaną ochronę przed dostępem, ciałami stałymi i wodą |
| Właściwości ogniowe kabli | PN-EN 50575, CPR | Klasa reakcji na ogień dotyczy kabli instalowanych na stałe w obiektach budowlanych, a nie większości pasywnych elementów osprzętu |
W dokumentacji przetargowej trzeba podawać pełne parametry zamiast nazw ogólnych. Zapis „patchcord SC” nie określa rodzaju włókna, polerowania, liczby torów, długości ani wykonania powłoki. Podobnie zapis „mufa światłowodowa” nie definiuje liczby spawów, konfiguracji wejść, uszczelnienia i środowiska montażu.
Wymagania CPR należy weryfikować dla kabli przeznaczonych do stałego montażu w budynku. Oznaczenia konstrukcji, powłok i przeznaczenia kabli opisuje materiał o oznaczeniach kabli światłowodowych PN i VDE. Klasa zadeklarowana dla kabla musi odpowiadać specyfikacji inwestora oraz warunkom jego zabudowy.
Od listy materiałowej do dostawy pod projekt
Hasło „światłowód sklep” może być punktem wyjścia do wyszukania elementu, lecz nie opisuje zamówienia B2B dla inwestycji. Do wyceny potrzebne są indeksy lub pełne parametry techniczne, ilości dla etapów robót, wymagane dokumenty, miejsce dostawy i termin wynikający z harmonogramu.
| Pozycja listy materiałowej | Dane do przekazania |
|---|---|
| Kable światłowodowe | Liczba i typ włókien, konstrukcja kabla, środowisko pracy, wymagana klasa CPR, długości odcinków |
| Elementy zakończeniowe | Typ złączy, APC lub UPC, SM lub MM, simplex albo duplex, długości pigtaili i patchcordów |
| Przełącznice i terminale | Liczba portów, liczba spawów, typ adapterów, format montażu, wyposażenie kaset |
| Mufy | Liczba kabli liniowych i odgałęźnych, średnice, pojemność spawów, środowisko oraz sposób montażu |
| Dukty światłowodowe | Przebieg trasy, odgałęzienia, zejścia do szaf, wymagana pojemność i elementy podwieszenia |
| Pomiary | Zakres badań, długości fal, wymagany format raportów i wskazane normy odbiorowe |
Kompletacja powinna zachować zgodność systemową kaset, paneli, adapterów, przepustów i osłonek spawów. Zamiana pojedynczej pozycji na element o podobnym opisie może uniemożliwić montaż w przełącznicy albo zmniejszyć pojemność mufy. Każdy zamiennik trzeba sprawdzić wymiarowo i funkcjonalnie przed zatwierdzeniem dostawy.
Kontrola materiału przed rozpoczęciem robót
- Porównać typy złączy i polerowanie APC lub UPC z dokumentacją portów urządzeń, splitterów i przełącznic.
- Potwierdzić zgodność włókien G.652.D, G.657.A1, G.657.A2 albo właściwej klasy OM na wszystkich odcinkach toru.
- Sprawdzić pojemność muf, terminali i kaset dla liczby spawów przewidzianej w projekcie oraz dla rezerwy eksploatacyjnej.
- Zweryfikować średnice kabli względem przepustów, uszczelnień, uchwytów i narzędzi do przygotowania powłoki.
- Skontrolować powierzchnie złączy przed pierwszym zestawieniem, zgodnie z procedurą inspekcji i czyszczenia.
- Przygotować kable rozbiegowe i dobiegowe odpowiednie do pomiarów OTDR oraz przewody odniesienia do pomiaru strat.
- Potwierdzić dokumenty wymagane w przetargu, w tym karty techniczne, deklaracje dotyczące kabli i raporty pomiarowe.
Dobór osprzętu pod wykonawstwo sieci lub postępowanie przetargowe można skonsultować z doradcą technicznym Poltel. Do przygotowania oferty należy przekazać projekt, przedmiar albo zestawienie materiałowe wraz z wymaganymi normami, terminami etapów i warunkami dostawy na budowę.
Opracowanie: zespół techniczny Poltel
Polski











































