Pigtaile Światłowodowe i Patchordy

Pigtaile światłowodowe do zakończeń spawanych

Pigtaile światłowodowe służą do zakańczania włókien kabli w przełącznicach ODF, mufoprzełącznicach, panelach 19-calowych, punktach dystrybucyjnych FTTH i FTTX oraz szafach telekomunikacyjnych. Wolny koniec pigtaila jest spawany z włóknem kabla, natomiast fabrycznie zamontowane złącze wpina się do adaptera. Utworzony port można następnie połączyć patchcordem z urządzeniem aktywnym, kolejną przełącznicą albo przyrządem pomiarowym.

Dobór obejmuje rodzaj i kategorię włókna, interfejs złącza, szlif ferruli, długość oraz zgodność z konstrukcją przełącznicy. Poltel kompletuje pigtaile i pozostały osprzęt na podstawie dokumentacji projektowej, przedmiaru, specyfikacji przetargowej oraz standardu technicznego operatora.

Pigtail, co to jest i czym różni się od patchcordu?

Odpowiedź na pytanie pigtail co to jest wynika z jego konstrukcji. Pigtail światłowodowy ma złącze tylko po jednej stronie. Drugi koniec pozostaje bez złącza i jest przeznaczony do wykonania spawu z włóknem kabla liniowego lub instalacyjnego. Pigtaile nie są więc gotowymi przewodami do zestawiania połączeń rozłącznych po obu stronach.

Fabryczne zakończenie pigtaila eliminuje konieczność montowania złącza bezpośrednio na włóknie w warunkach budowy. Parametry gotowego toru zależą jednak również od jakości spawu, czystości powierzchni czołowej ferruli, zachowania dopuszczalnego promienia gięcia i prawidłowego ułożenia zapasu w kasecie.

Rodzaje pigtaili: jednomodowe SM i wielomodowe MM

Podstawowy podział obejmuje pigtaile jednomodowe SM oraz wielomodowe MM. Rodzaj pigtaila musi odpowiadać włóknu zastosowanemu w kablu i wymaganiom urządzeń transmisyjnych. Włókna jednomodowe i wielomodowe nie są zamienne. Dotyczy to również włókien MM 50/125 µm i 62,5/125 µm oraz poszczególnych klas OM.

W projektach jednomodowych należy zweryfikować, czy dokumentacja wymaga włókna G.652, czy włókna z rodziny G.657 o zwiększonej odporności na zgięcia. Nie każda pozycja produktowa ma tę samą kategorię włókna, dlatego oznaczenie trzeba potwierdzić w karcie produktu. Klasyfikację włókien optycznych opisują odpowiednie części PN-EN IEC 60793-2, natomiast oznaczenia G.652 i G.657 wynikają z zaleceń ITU-T.

Pigtail jednomodowy 9/125 µm

Pigtail jednomodowy jest przeznaczony do zakończeń torów SM w sieciach FTTH i FTTX, systemach PON oraz infrastrukturze dostępowej, szkieletowej i operatorskiej. Przy jego doborze należy zachować zgodność kategorii włókna z kablem oraz wymaganiami projektu. Ma to szczególne znaczenie w przełącznicach o ograniczonej przestrzeni, w których dokumentacja przewiduje włókna z rodziny G.657.

W kompletnym torze pigtail współpracuje z kablem jednomodowym, adapterem, patchcordem oraz urządzeniem aktywnym. Dobór materiałów do zewnętrznej części inwestycji ułatwia poradnik kabel światłowodowy zewnętrzny jednomodowy.

Pigtaile wielomodowe 50/125 µm i 62,5/125 µm

Pigtaile wielomodowe stosuje się przede wszystkim w sieciach LAN, instalacjach budynkowych, centrach danych, kampusach i lokalnych punktach dystrybucyjnych. W specyfikacji trzeba wskazać średnicę rdzenia i płaszcza oraz klasę OM zgodną z istniejącym albo projektowanym okablowaniem.

Nie należy dobierać pigtaila MM wyłącznie na podstawie interfejsu złącza. Zgodność mechaniczna z adapterem nie oznacza zgodności transmisyjnej włókna. Niewłaściwe zestawienie klas OM lub średnic rdzenia może uniemożliwić spełnienie wymagań dotyczących zasięgu i budżetu mocy.

Złącza SC, LC, FC, ST i E2000

Interfejs złącza musi odpowiadać adapterowi w przełącznicy, zastosowanym patchcordom oraz portom urządzeń. Wymiary i konstrukcję interfejsów określa rodzina norm PN-EN IEC 61754. Wymagania eksploatacyjne oraz metody badań złączy opisują między innymi PN-EN IEC 61753 i PN-EN IEC 61300.

• SC, interfejs powszechnie stosowany w przełącznicach operatorskich, sieciach FTTH, punktach dystrybucyjnych i panelach zakończeniowych. Zależnie od pozycji produktowej występuje ze szlifem PC, UPC lub APC.
• LC, kompaktowe złącze wykorzystywane w panelach o dużej gęstości portów. Określenie LC pigtail oznacza pigtail zakończony interfejsem LC, który może współpracować z torem prowadzącym przez patchcord do modułu SFP.
• FC, złącze z mocowaniem gwintowanym, spotykane w wybranych instalacjach telekomunikacyjnych, laboratoryjnych i pomiarowych.
• ST, złącze bagnetowe stosowane przede wszystkim w starszych instalacjach wielomodowych i modernizowanych sieciach LAN. Pigtail ST należy dobrać po potwierdzeniu rodzaju włókna, szlifu oraz istniejących adapterów.
• E2000, interfejs stosowany w wybranych standardach operatorskich, wyposażony w osłonę zabezpieczającą powierzchnię czołową ferruli.

Typu złącza i szlifu nie należy określać wyłącznie na podstawie zdjęcia albo koloru obudowy. Zestawienie materiałowe powinno zawierać pełne oznaczenie interfejsu, szlifu, rodzaju włókna i długości. Dostępność konkretnego wykonania zależy od wybranego złącza oraz pozycji produktowej. Szersze porównanie interfejsów zawiera poradnik jakie złącza światłowodowe wybrać.

Pigtail SC APC, UPC czy PC?

Geometria powierzchni czołowej ferruli wpływa na odbicia optyczne i parametry połączenia. Szlif musi być zgodny po obu stronach adaptera oraz z wymaganiami całego toru.

Pigtail SC APC jest przeznaczony do toru, w którym adaptery, patchcordy i pozostałe zakończenia mają zgodny interfejs APC. Nie należy łączyć złączy APC ze złączami UPC lub PC. Niedopasowanie powierzchni ferruli powoduje wzrost strat i odbić, a także stwarza ryzyko ich uszkodzenia. Przed uruchomieniem toru trzeba sprawdzić oznaczenia, skontrolować czystość ferrul i wykonać pomiary zgodnie z procedurą odbiorową inwestycji.

Jak dobrać pigtail światłowodowy do projektu?

Dobór należy rozpocząć od weryfikacji kabla, przełącznicy, adapterów oraz wymagań transmisyjnych. Kolejność postępowania powinna obejmować:

1. ustalenie rodzaju i kategorii włókna w kablu,
2. sprawdzenie interfejsu oraz szlifu adapterów w przełącznicy,
3. określenie wymaganej długości na podstawie przebiegu od spawu do adaptera,
4. weryfikację wymagań dotyczących tłumienności, reflektancji i dokumentacji jakościowej,
5. obliczenie liczby pigtaili dla wszystkich zakańczanych włókien i rezerwy materiałowej,
6. skoordynowanie dostawy z montażem przełącznic, spawaniem oraz pomiarami odbiorowymi.

W zapytaniu ofertowym, przedmiarze lub zestawieniu materiałowym warto podać:

• rodzaj włókna, SM 9/125 µm albo MM 50/125 µm lub 62,5/125 µm,
• kategorię włókna, zgodną z kablem i specyfikacją, na przykład G.652.D, wskazaną kategorię G.657 albo właściwą klasę OM,
• interfejs złącza, SC, LC, FC, ST lub E2000,
• szlif ferruli, PC, UPC albo APC, jeżeli występuje dla wybranego interfejsu,
• długość, 1 m, 2 m, 3 m lub 5 m, zależnie od konstrukcji przełącznicy i dostępnego wariantu,
• liczbę sztuk, odpowiadającą liczbie zakańczanych włókien oraz wymaganej rezerwie,
• wymagane parametry i dokumenty, zgodne z projektem, standardem operatora i warunkami przetargu,
• termin oraz sposób kompletacji, skoordynowane z harmonogramem robót.

Sam zapis „pigtail światłowodowy” nie wystarcza do prawidłowej wyceny ani oceny zgodności z projektem. Opis materiału powinien jednoznacznie wskazywać rodzaj włókna, kategorię, złącze, szlif i długość.

Orientacyjna matryca doboru

Matryca ma charakter pomocniczy. Ostateczna konfiguracja musi wynikać z projektu wykonawczego, kart katalogowych urządzeń, bilansu mocy oraz wymagań inwestora lub operatora.

Parametry ważne w specyfikacji i przetargu

Ocena pigtaila nie powinna ograniczać się do interfejsu złącza. W dokumentacji wykonawczej i przetargowej należy uwzględnić parametry wpływające na budżet mocy, trwałość zakończenia i możliwość prawidłowego montażu:

• tłumienność wtrąceniową IL, deklarowaną dla danego złącza i uwzględnianą w bilansie strat toru,
• tłumienność odbiciową RL lub reflektancję, szczególnie istotną w sieciach jednomodowych, PON i CATV,
• zgodność włókna, obejmującą rodzaj, kategorię i wymiary geometryczne,
• konstrukcję osłony włókna, dopasowaną do tacy spawów i sposobu prowadzenia zapasu,
• minimalny promień gięcia, zgodny z wymaganiami włókna i konstrukcją przełącznicy,
• jakość powierzchni czołowej złącza, kontrolowanej i czyszczonej przed wpięciem do adaptera,
• identyfikację włókien, umożliwiającą opisanie portów i relacji zgodnie z dokumentacją powykonawczą.

Cena pigtaila światłowodowego nie jest wystarczającym kryterium porównania. Na koszt i zgodność rozwiązania wpływają typ włókna, interfejs, szlif, długość, wymagania jakościowe, liczba sztuk oraz dostępność w terminie wynikającym z harmonogramu robót. Przy większych zadaniach istotna jest kompletacja pigtaili wraz z adapterami, osłonkami spawów, przełącznicami i pozostałymi elementami toru.

Dobór długości do przełącznicy i tacy spawów

Długość pigtaila powinna umożliwiać doprowadzenie włókna od miejsca spawu do adaptera oraz pozostawienie uporządkowanego zapasu serwisowego. Zbyt krótki odcinek utrudnia montaż i późniejsze prace. Nadmierny zapas zwiększa natomiast ryzyko mikrozgięć, skrzyżowań oraz kolizji z osłonkami spawów.

• 1 m, do małych przełącznic i punktów zakończeniowych z krótką trasą prowadzenia włókna.
• 2 m, do wielu przełącznic naściennych i mniejszych paneli.
• 3 m, do większych przełącznic 19-calowych oraz konstrukcji wymagających dodatkowego zapasu.
• 5 m, gdy przebieg wewnątrz szafy lub przyjęty sposób organizacji włókien uzasadnia dłuższy odcinek.

Wskazane zastosowania długości mają charakter orientacyjny. Ostateczny wybór powinien wynikać z dokumentacji przełącznicy, rozmieszczenia adapterów i kaset oraz planowanego przebiegu włókien.

Montaż, kontrola złączy i pomiary toru

Przed spawaniem należy potwierdzić zgodność oznaczeń pigtaila z dokumentacją, sprawdzić stan osłony i zaplanować prowadzenie włókna w kasecie. Spawarka musi pracować z programem odpowiednim dla łączonych włókien, a przygotowanie końców powinno obejmować prawidłowe zdjęcie powłoki, czyszczenie i cięcie.

1. Wprowadzić pigtail do kasety bez przekraczania dopuszczalnego promienia gięcia.
2. Założyć osłonkę spawu przed przygotowaniem końców włókien.
3. Oczyścić i przyciąć włókna zgodnie z procedurą technologiczną.
4. Wykonać spaw właściwym programem i zweryfikować jego jakość.
5. Zabezpieczyć spaw osłonką oraz umieścić go w odpowiednim uchwycie kasety.
6. Ułożyć zapas bez naprężeń, mikrozgięć i kolizji z pozostałymi włóknami.
7. Skontrolować i wyczyścić powierzchnię czołową złącza przed wpięciem do adaptera.
8. Oznaczyć włókno, spaw i port zgodnie z dokumentacją wykonawczą.

Kontrolę powierzchni czołowych można prowadzić według kryteriów PN-EN IEC 61300-3-35. Zakres pomiarów odbiorowych powinien wynikać z projektu i procedury inwestora. Dla instalacji wielomodowych i jednomodowych zastosowanie mają odpowiednie metody z rodziny PN-EN IEC 61280-4. W zależności od wymagań odbiorowych wykonuje się pomiary tłumienności metodą transmisyjną, reflektometryczną OTDR oraz pomiary strat odbiciowych.

Prace należy prowadzić po potwierdzeniu stanu źródeł optycznych i zgodnie z zasadami bezpieczeństwa dla systemów światłowodowych. Nie wolno oceniać aktywnego portu przez bezpośrednie patrzenie w ferrulę lub włókno.

Normy i dokumenty wymagane przy kompletacji

Wymagania dotyczące deklaracji, identyfikowalności partii lub reakcji na ogień trzeba odnosić do konkretnej pozycji produktowej i jej przewidzianego zastosowania. Klasy CPR kabla liniowego nie należy automatycznie przypisywać pigtailowi. Jeżeli specyfikacja przetargowa wymaga określonych dokumentów dla elementów instalowanych w budynku, ich dostępność należy potwierdzić przed złożeniem oferty.

Kompletacja zakończenia światłowodowego

Pigtaile stanowią jeden z elementów kompletnego punktu zakończeniowego. Zestaw materiałowy do przełącznicy powinien uwzględniać również:

• przełącznicę, panel albo mufoprzełącznicę o wymaganej pojemności,
• adaptery zgodne z interfejsem i szlifem pigtaili,
• kasety oraz uchwyty do organizacji spawów,
• osłonki spawów odpowiednie do zastosowanej kasety,
• elementy wprowadzające i mocujące kabel,
• patchcordy zgodne z portami przełącznicy i urządzeń,
• oznaczniki włókien, portów i relacji kablowych,
• materiały do czyszczenia oraz kontroli złączy.

Liczbę pigtaili i adapterów należy ustalić na podstawie liczby zakańczanych włókien, a nie wyłącznie pojemności kabla lub przełącznicy. W zadaniach etapowanych trzeba również określić, czy wszystkie włókna będą zakończone w pierwszym etapie, czy część pozostanie jako rezerwa do późniejszej rozbudowy.

Pigtaile światłowodowe w ofercie pod projekt i przetarg

Poltel dostarcza pigtaile jednomodowe i wielomodowe w konfiguracjach dopasowanych do dokumentacji wykonawczej, standardu operatora oraz wymagań przetargowych. Dostępność określonego włókna, złącza, szlifu i długości należy potwierdzić dla konkretnej pozycji produktowej.

Aby przygotować ofertę materiałową, warto przekazać przedmiar, zestawienie portów, wymagane kategorie włókien, typy adapterów, długości pigtaili, liczbę przełącznic oraz harmonogram dostaw. Doradca techniczny Poltel może zweryfikować spójność konfiguracji i przygotować kompletację materiałów pod wykonawstwo sieci lub postępowanie przetargowe.