Osprzęt do prac kablowych w sieciach telekomunikacyjnych

Akcesoria kablowe do kontrolowanego prowadzenia kabli

Podczas budowy i modernizacji sieci telekomunikacyjnych, światłowodowych oraz energetycznych sposób rozwijania, przeciągania i prowadzenia kabla wpływa na stan powłoki, parametry transmisyjne oraz możliwość prawidłowego odbioru robót. Akcesoria kablowe należy dobierać do technologii instalacji, konstrukcji kabla, geometrii trasy oraz warunków panujących w kanalizacji, wykopie, studni, szachcie lub obiekcie.

Poltel dostarcza osprzęt firmom wykonawczym, integratorom, operatorom i generalnym wykonawcom kompletującym materiały zgodnie z projektem, specyfikacją techniczną wykonania i odbioru robót oraz wymaganiami postępowania przetargowego. Zakres kategorii obejmuje narzędzia do pilotowania i wciągania, rolki i podnośniki do bębnów, namioty kablowe, preparaty do kabli żelowanych oraz wyposażenie związane z organizacją i bezpieczeństwem stanowiska.

Parametry potrzebne do doboru osprzętu

Sama średnica zewnętrzna kabla nie wystarcza do prawidłowego doboru narzędzi. Przed rozpoczęciem robót należy sprawdzić dane instalacyjne kabla, przebieg trasy oraz dopuszczalne obciążenia wszystkich elementów zestawu roboczego.

• Dopuszczalna siła ciągnięcia kabla, określa maksymalne obciążenie podczas instalacji. Nie należy jej utożsamiać z nośnością pończochy, sznura ani innego elementu ciągnącego.
• Minimalny promień gięcia, musi być zachowany na rolkach narożnych, wejściach do rur, krawędziach studni oraz podczas odkładania zapasu. Dokumentacja kabla może podawać różne wartości dla instalacji i eksploatacji.
• Dopuszczalny nacisk boczny, ma znaczenie przede wszystkim na łukach, gdzie jednocześnie występują naprężenie kabla i zmiana kierunku prowadzenia.
• Średnica i masa kabla, wpływają na dobór pończochy, rozstaw i konstrukcję rolek, sposób rozwijania oraz wymagane parametry podnośników do bębna.
• Konstrukcja i materiał powłoki, decydują o sposobie mocowania elementu ciągnącego oraz zgodności ze środkiem poślizgowym i preparatami czyszczącymi.
• Długość i geometria trasy, obejmują liczbę łuków, zmiany poziomu, studnie pośrednie, przewężenia oraz miejsca potencjalnego wzrostu tarcia.
• Parametry bębna, przede wszystkim masa, średnica, szerokość, średnica otworu oraz wymagany kierunek rozwijania.
• Warunki środowiskowe, w tym temperatura instalacji, opady, stan kanalizacji, stabilność podłoża i dostępna przestrzeń robocza.

W przypadku kabli światłowodowych kategoria włókna, na przykład G.652.D lub G.657.A, nie zastępuje danych instalacyjnych kompletnej konstrukcji kablowej. Dopuszczalną siłę ciągnięcia, nacisk boczny i promień gięcia należy odczytać z dokumentacji konkretnego kabla. Dotyczy to również kabli przeznaczonych do szczególnych warunków środowiskowych. Kryteria związane z konstrukcją i miejscem instalacji przedstawia opracowanie o zastosowaniu kabli specjalistycznych.

Osprzęt do pilotowania i wciągania kabla

Przy sprawdzaniu drożności trasy oraz mechanicznym wciąganiu przewodów i kabli stosuje się elementy pomagające utrzymać kontrolowany tor ruchu i ograniczyć obciążenia punktowe:

• Pręty pilotujące z włókna szklanego, stosowane do pilotowania rur osłonowych i kanalizacji kablowej. Dobór zależy od długości odcinka, średnicy kanału, liczby łuków oraz wymaganej sztywności pręta.
• Sznury pilotujące, służą do przygotowania elementu prowadzącego w rurach i kanalizacji teletechnicznej, jeżeli przewidziana technologia dopuszcza wciąganie kabla. Ich parametry muszą odpowiadać przewidywanemu obciążeniu.
• Pończochy kablowe, obejmują powłokę i rozkładają obciążenie na większej powierzchni. Należy sprawdzić zakres obsługiwanych średnic, konstrukcję kabla oraz dopuszczalne obciążenie robocze akcesorium.
• Rolki proste i narożne, prowadzą kabel nad podłożem oraz w punktach zmiany kierunku. Ich geometria i rozmieszczenie muszą umożliwiać zachowanie minimalnego promienia gięcia.
• Środki poślizgowe, ograniczają tarcie w rurach oraz na trasach z większą liczbą łuków. Przed użyciem należy potwierdzić zgodność preparatu z powłoką PE, PVC, LSOH lub innym materiałem wskazanym w karcie kabla.
• Preparaty do usuwania i neutralizacji żelu, wspomagają przygotowanie kabli żelowanych do łączenia, zakańczania lub spawania włókien. Preparat nie powinien pozostawiać zanieczyszczeń utrudniających dalszy montaż.

Pończocha, sznur, pręt pilotujący i rolki tworzą jeden układ roboczy. Parametry najsłabszego elementu ograniczają cały proces. Jeżeli projekt, instrukcja kabla lub technologia wykonawcy wymagają monitorowania siły ciągnięcia, należy zastosować odpowiednią procedurę oraz wyposażenie pomiarowe. Nie wolno zwiększać siły wciągania w celu pokonania nierozpoznanego oporu bez sprawdzenia trasy.

Rozwijanie kabla z bębna i organizacja stanowiska

Bęben powinien być ustawiony na stabilnym podłożu, podparty sprzętem dobranym do jego masy i wymiarów oraz zabezpieczony przed przesunięciem i niekontrolowanym obrotem. Kabel rozwija się przez obracanie bębna w przewidzianym kierunku, bez ściągania kolejnych zwojów przez obrzeże. Ogranicza to skręcanie kabla, powstawanie pętli i uszkodzenia powłoki.

Namiot kablowy pomaga wydzielić miejsce przygotowania i łączenia kabla oraz ograniczyć wpływ opadów, pyłu i wiatru. Nie zastępuje jednak kontroli temperatury, czystości ani innych warunków określonych w instrukcji montażu kabla, osprzętu lub urządzenia spawalniczego.

Kłębowisko kabli, przyczyny i zapobieganie

Kłębowisko kabli przy bębnie, w studni albo na stanowisku montażowym powstaje najczęściej wskutek niekontrolowanego rozwijania, niewłaściwego prowadzenia na rolkach lub odkładania zapasu bez zachowania promienia gięcia. Luźne zwoje mogą tworzyć zaciskające się pętle, skręcać kabel i powodować przetarcia powłoki. W kablach światłowodowych nadmierne zgięcie lub naprężenie może dodatkowo wywołać wzrost tłumienia albo uszkodzenie włókien.

Ryzyko splątania rośnie, gdy bęben obraca się szybciej niż postępuje wciąganie, kabel jest prowadzony bez nadzoru przez kilka studni albo na trasie brakuje rolek przy zmianach kierunku. Problem może również wynikać z niewłaściwej komunikacji pomiędzy operatorem bębna a zespołem obsługującym wciągarkę.

Aby ograniczyć ryzyko powstania kłębowiska kabli, należy:

1. zaplanować lokalizację bębna, kierunek rozwijania i przebieg kabla przed rozpoczęciem wciągania,
2. sprawdzić drożność trasy oraz przygotować punkty prowadzenia przy wejściach do rur, studniach i zmianach kierunku,
3. rozstawić rolki tak, aby kabel nie stykał się z betonem, gruntem, krawędzią studni ani elementami konstrukcyjnymi,
4. zsynchronizować rozwijanie z prędkością wciągania i utrzymywać stałą komunikację pomiędzy stanowiskami,
5. nie dopuszczać do powstawania luźnych zwojów przy obracającym się bębnie,
6. odkładać zapas w kontrolowany sposób, z zachowaniem promienia gięcia oraz miejsc wskazanych w dokumentacji,
7. stosować trwałą identyfikację kabli, szczególnie w studniach, szachtach i punktach rozgałęźnych.

Jeżeli kabel uległ splątaniu, wciąganie należy zatrzymać i bezpiecznie usunąć naprężenie zgodnie z procedurą roboczą. Nie wolno prostować zaciśniętej pętli przez zwiększanie siły ciągnięcia. Po uporządkowaniu trasy trzeba skontrolować powłokę i miejsca zgięcia. W przypadku kabla światłowodowego należy wykonać pomiary wymagane przez dokumentację odbiorową, jeżeli istnieje podejrzenie przekroczenia parametrów instalacyjnych.

Na stałych trasach wewnętrznych porządek instalacji zależy również od właściwego doboru systemu prowadzenia oraz rezerwy miejsca. Zasady doboru takich rozwiązań omawia materiał dotyczący rodzajów koryt kablowych.

Bezpieczeństwo prac kablowych

Roboty w wykopach, studniach, szachtach i pasach drogowych wymagają oceny ryzyka oraz wyposażenia dostosowanego do miejsca pracy. Zakres zestawu BHP powinien wynikać z technologii robót, instrukcji wykonawcy, wymagań inwestora i zatwierdzonej organizacji ruchu.

• Wykop powinien mieć zabezpieczenie odpowiednie do jego głębokości, rodzaju gruntu i warunków terenowych, a pracownicy muszą mieć zapewnione bezpieczne wejście i wyjście.
• Przed wejściem do studni lub przestrzeni ograniczonej należy postępować zgodnie z procedurą obejmującą ocenę atmosfery, wentylację, asekurację i kontrolę dostępu.
• Stanowisko w pasie drogowym musi być wygrodzone i oznakowane zgodnie z zatwierdzonym projektem organizacji ruchu.
• Bęben i podnośniki trzeba zabezpieczyć przed przesunięciem, przewróceniem oraz niekontrolowanym obrotem.
• Pracownicy nie powinni przebywać w osi naprężonego elementu ciągnącego ani wewnątrz łuku tworzonego przez kabel.
• Przed rozpoczęciem pracy należy skontrolować stan pończoch, sznurów, rolek, osi, stojaków oraz pozostałych elementów przenoszących obciążenie.
• Nie wolno przekraczać nośności podnośników, stojaków, osi ani dopuszczalnych obciążeń roboczych elementów ciągnących.

Środki ochrony indywidualnej dobiera się do rozpoznanych zagrożeń. Jeden uniwersalny zestaw nie zastępuje oceny ryzyka dla prac ziemnych, obsługi bębna, wejścia do studni lub robót prowadzonych w sąsiedztwie ruchu drogowego.

Normy i dokumentacja techniczna

Wymagania dla robót należy każdorazowo odnieść do projektu, specyfikacji inwestora, kart katalogowych kabli i instrukcji użytkowania sprzętu. W zależności od zakresu inwestycji zastosowanie mogą mieć między innymi:

• PN-EN 50174-2, wymagania dotyczące planowania i wykonywania instalacji okablowania wewnątrz budynków.
• PN-EN 50174-3, wymagania dotyczące instalacji okablowania poza budynkami, w tym tras zewnętrznych.
• PN-EN 50310, wymagania dotyczące sieci połączeń wyrównawczych w budynkach i innych obiektach z instalacjami telekomunikacyjnymi.
• Seria PN-EN IEC 61386, wymagania dla systemów rur osłonowych do prowadzenia przewodów i kabli.
• PN-EN 50575, norma wyrobu dotycząca właściwości reakcji na ogień kabli przeznaczonych do stosowania w obiektach budowlanych.

Należy stosować wydania norm wskazane w projekcie, dokumentacji przetargowej lub wymaganiach inwestora. Klasa CPR dotyczy właściwości kabla, a nie narzędzi używanych do jego instalacji. Przy wprowadzeniu trasy zewnętrznej do budynku trzeba sprawdzić wymaganą klasę reakcji na ogień, deklarację właściwości użytkowych oraz dopuszczony w projekcie sposób prowadzenia kabla.

Dokumentacja odbiorowa może obejmować kontrolę trasy, oznaczeń, stanu zakończeń i zapasów, a także wyniki pomiarów właściwe dla danego rodzaju sieci. Zakres badań i protokołów powinien wynikać z projektu, wymagań inwestora oraz specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót.

Kompletacja akcesoriów kablowych pod projekt i przetarg

Przy przygotowaniu zapytania warto podać typ i średnicę kabla, długość odcinka, sposób instalacji, przebieg trasy, liczbę łuków, dane bębna oraz wymagania dotyczące organizacji stanowiska. Dla robót etapowanych znaczenie mają również terminy dostaw, podział materiałów na odcinki i kolejność udostępniania frontów robót.

Doradca techniczny Poltel pomaga dobrać akcesoria kablowe do zakresu wykonawstwa oraz przygotować zestawienie materiałowe do projektu lub postępowania przetargowego. Weryfikacja parametrów przed dostawą ogranicza ryzyko niedopasowania pończoch, rolek, podnośników i wyposażenia organizacyjnego do kabla oraz warunków prowadzenia prac.