Przełącznice światłowodowe — rack 19, naścienne, DIN

Przełącznica światłowodowa jako punkt zakończenia i dystrybucji włókien

Przełącznica światłowodowa, co to jest i jaką pełni funkcję? Jest to pasywny element infrastruktury optycznej, w którym kabel liniowy zostaje bezpiecznie zakończony, włókna są uporządkowane, a tory transmisyjne wyprowadzone na adaptery. Połączenie z urządzeniami aktywnymi lub kolejnymi segmentami sieci realizuje się za pomocą patchcordów. Umożliwia to wykonywanie zmian eksploatacyjnych bez ponownego otwierania kabla i naruszania spawów.

Określenia ODF, przełącznica optyczna i krosownica światłowodowa są często używane zamiennie. W rozbudowanych obiektach krosownica może oznaczać kompletny układ dystrybucyjny obejmujący wiele paneli, prowadnice patchcordów, stelaż oraz pola opisowe. Pojedyncza przełącznica jest natomiast konkretną obudową lub panelem przeznaczonym do zakończenia określonej liczby włókien.

Szersze omówienie funkcji ODF znajduje się w poradniku Przełącznice światłowodowe jako element sieci światłowodowej.

Jak przebiega zakończenie kabla w przełącznicy?

1. Kabel liniowy jest wprowadzany przez odpowiedni przepust i mocowany w sposób zabezpieczający go przed wyrwaniem, skręceniem oraz przenoszeniem naprężeń na włókna.
2. Tuby lub moduły kabla są prowadzone do kaset spawów z zachowaniem promieni gięcia określonych przez producenta kabla i włókna.
3. Każde zakańczane włókno jest łączone z pigtailem, najczęściej za pomocą spawu termicznego. Osłony spawów umieszcza się w uchwytach kasety.
4. Złącza pigtaili są wpinane od strony wewnętrznej do adapterów zamontowanych w panelu czołowym.
5. Od strony obsługowej podłącza się patchcordy prowadzące do urządzeń aktywnych, splitterów, kolejnych przełącznic albo innych elementów toru optycznego.
6. Porty, kable i włókna otrzymują oznaczenia zgodne z dokumentacją powykonawczą i przyjętym systemem identyfikacji.

Kasety powinny zapewniać kontrolę zapasu włókien oraz dostęp do spawów bez naruszania sąsiednich torów. Konstrukcja przełącznicy musi również umożliwiać uporządkowane prowadzenie patchcordów, ponieważ nadmierne zagięcie przewodu może zwiększyć tłumienie, szczególnie przy małych promieniach prowadzenia.

Rodzaje przełącznic światłowodowych

Przełącznica światłowodowa RACK 19'' i wysokość 1U

Przełącznica światłowodowa 19'' jest dobierana do mechaniki szafy lub stojaka zgodnej z systemem 482,6 mm, opisanym w serii IEC 60297. Wysokość 1U odpowiada 44,45 mm. Sama informacja, że obudowa zajmuje 1U, nie określa jednak jej pojemności. Liczba zakończonych włókien zależy również od rodzaju panelu, formatu adapterów, liczby kaset i sposobu liczenia portów przez producenta.

Przy porównywaniu wariantów należy ustalić, czy podana pojemność oznacza liczbę otworów adapterowych, liczbę adapterów, liczbę złączy, czy maksymalną liczbę zakańczanych włókien. Przykładowo adapter LC duplex obsługuje dwa włókna w jednym polu, natomiast adapter simplex odpowiada jednemu torowi. W dokumentacji przetargowej warto podawać wymaganą liczbę włókien, standard złączy i wysokość obudowy, zamiast ograniczać opis do liczby portów.

Przełącznica światłowodowa rack powinna być także sprawdzona pod kątem głębokości, dostępu do wnętrza, położenia wejść kablowych oraz miejsca na prowadzenie patchcordów. Ma to znaczenie szczególnie w szafach o dużym zagęszczeniu urządzeń.

Dobór adapterów, pigtaili i rodzaju włókna

Panel przełącznicy musi być zgodny z formatem adapterów i złącz zastosowanych w pigtailach oraz patchcordach. W praktyce spotykane są między innymi interfejsy SC, LC, FC, ST i E2000. Ich wymiary oraz sposób połączenia definiują odpowiednie części serii PN-EN IEC 61754.

Oprócz formatu złącza należy określić sposób polerowania czoła ferruli. Złącza UPC i APC nie powinny być łączone ze sobą, ponieważ różna geometria styku powoduje podwyższone tłumienie i odbicia. Typowymi konfiguracjami są SC/UPC, SC/APC, LC/UPC oraz LC/APC, o ile dana konstrukcja przełącznicy i adaptera je obsługuje. Pomoc w wyborze standardu zapewnia poradnik Jakie złącza światłowodowe wybrać?.

Rodzaj włókna dotyczy przede wszystkim kabla, pigtaili i patchcordów. Dla torów jednomodowych należy uwzględnić wymagania projektu dotyczące włókien, na przykład ITU-T G.652.D albo G.657.A1 i G.657.A2. W sieciach wielomodowych trzeba zachować odpowiednią kategorię włókna przewidzianą w projekcie. Nie należy dobierać konfiguracji wyłącznie na podstawie koloru obudowy adaptera, ponieważ o zgodności decydują oznaczenia techniczne elementów.

Jak obliczyć wymaganą pojemność przełącznicy?

Pojemność należy określić na podstawie liczby włókien przewidzianych do zakończenia, zapasu inwestycyjnego i sposobu wykorzystania portów. Każde włókno zakończone pigtailem wymaga miejsca na spaw oraz odpowiedniego złącza po stronie panelu.

1. Ustal liczbę włókien roboczych wynikającą ze schematu sieci.
2. Dodaj włókna rezerwowe wymagane przez projekt lub standard operatora.
3. Określ typ złącza, polerowanie APC lub UPC oraz konfigurację simplex albo duplex.
4. Sprawdź łączną pojemność kaset spawów. Powinna odpowiadać liczbie wykonywanych spawów.
5. Zweryfikuj liczbę i średnice wprowadzanych kabli oraz dostępne przepusty.
6. Uwzględnij miejsce na bezpieczne ułożenie zapasu pigtaili i włókien.
7. W przypadku obudowy RACK sprawdź dostępne jednostki U, głębokość szafy i organizację patchcordów.

Rezerwa pojemności powinna wynikać z planu rozwoju sieci, a nie z przypadkowego przewymiarowania. Zbyt mała obudowa utrudnia zachowanie promieni gięcia i dostęp do spawów, natomiast nadmiernie duża może niepotrzebnie zajmować przestrzeń w szafie oraz zwiększać koszt kompletacji.

Parametry istotne w projekcie i dokumentacji przetargowej

Wymagania dla instalacji okablowania mogą odwoływać się do serii PN-EN 50173 i PN-EN 50174, a metody badań elementów światłowodowych do serii PN-EN IEC 61300. Zakres zgodności należy każdorazowo sprawdzić w dokumentacji konkretnego wyrobu. Klasyfikacja CPR dotyczy kabli instalowanych na stałe zgodnie z PN-EN 50575, nie jest natomiast klasą samej metalowej obudowy przełącznicy.

Przełącznica stała czy modułowa?

W przełącznicy stałej układ pól adapterowych jest określony przez konstrukcję panelu. Takie rozwiązanie sprawdza się, gdy standard złączy i docelowa liczba torów są znane na etapie projektu. Przełącznica modułowa umożliwia obsadzanie obudowy kolejnymi modułami oraz dostosowanie konfiguracji do etapów inwestycji.

Wariant modułowy jest korzystny w węzłach rozwijanych etapowo, ale wymaga sprawdzenia zgodności mechanicznej wszystkich modułów z obudową. Nie wystarczy zgodność samego typu adaptera. Należy również zweryfikować format panelu, rozmieszczenie mocowań, pojemność kaset i sposób prowadzenia pigtaili.

Zastosowania przełącznic w sieciach profesjonalnych

• Sieci FTTH i FTTX: zakończenie kabli magistralnych, dystrybucyjnych i dostępowych w węzłach oraz punktach budynkowych.
• Sieci operatorów telekomunikacyjnych: organizacja torów pomiędzy kablami liniowymi, urządzeniami transmisyjnymi i polami dystrybucyjnymi.
• Serwerownie i centra danych: koncentracja portów optycznych oraz kontrolowane przełączanie połączeń między szafami i urządzeniami.
• Energetyka i przemysł: zakończenie włókien w rozdzielniach, szafach automatyki i punktach transmisji danych.
• Obiekty biurowe i użyteczności publicznej: punkty dystrybucyjne okablowania szkieletowego i kampusowego.

Od czego zależy cena przełącznicy światłowodowej?

Cena przełącznicy światłowodowej zależy od konstrukcji obudowy, wysokości RACK, liczby pól, rodzaju panelu, liczby kaset oraz kompletności wyposażenia. Przy kosztorysowaniu należy sprawdzić, czy wariant obejmuje adaptery, kasety, uchwyty spawów, przepusty i elementy mocujące. Pigtaile, osłonki spawów oraz patchcordy mogą stanowić oddzielne pozycje materiałowe.

Dla inwestycji B2B właściwą podstawą wyceny jest kompletna lista materiałowa powiązana z liczbą włókien i standardem złączy. Pozwala to porównać konfiguracje technicznie równoważne i ogranicza ryzyko braków ujawnionych dopiero podczas montażu.

Elementy potrzebne do kompletacji toru

• Elementy toru światłowodowego, pasywne komponenty do budowy i zakończenia połączeń optycznych.
• Pigtaile i patchcordy światłowodowe, przewody do spawania oraz krosowania portów.
• Łączniki i adaptery światłowodowe, elementy instalowane w panelach przełącznic.
• Osłony i mufy złączy światłowodowych, zabezpieczenie połączeń wykonywanych poza przełącznicą.
• Szafy teleinformatyczne, infrastruktura RACK do montażu paneli i organizacji okablowania.
• Narzędzia do obróbki włókna, wyposażenie potrzebne do przygotowania i zakończenia kabli.
• Gniazda światłowodowe, rozwiązania dla końcowych punktów abonenckich i lokalnych zakończeń toru.

Najczęstsze pytania o przełącznice światłowodowe

Do czego służy przełącznica światłowodowa?

Służy do zakończenia kabla liniowego, ochrony spawów, uporządkowania włókien oraz wyprowadzenia torów na adaptery. Patchcordy pozwalają następnie łączyć i rekonfigurować tory bez ingerencji w kabel liniowy.

Czym różni się przełącznica od krosownicy światłowodowej?

W praktyce nazwy bywają stosowane zamiennie. Krosownica światłowodowa może jednak oznaczać większy system dystrybucyjny złożony z wielu przełącznic, pól adapterowych i organizatorów kabli. Przełącznica jest zwykle pojedynczym panelem lub obudową o określonej pojemności.

Jak dobrać przełącznicę światłowodową 1U?

Należy ustalić liczbę włókien, format i polerowanie złączy, liczbę spawów, rodzaj adapterów oraz liczbę wejść kablowych. Trzeba również potwierdzić, czy deklarowana pojemność dotyczy adapterów, złączy czy włókien. Istotna jest zgodność głębokości obudowy i mocowań z szafą 19''.

Czy adapter światłowodowy dobiera się tylko według trybu SM lub MM?

Nie. Kluczowe są format złącza, jego geometria oraz polerowanie APC albo UPC. Rodzaj włókna należy zachować przede wszystkim w kablu, pigtailach i patchcordach. Wszystkie elementy toru powinny odpowiadać dokumentacji projektowej.

Czy standardowa przełącznica naścienna może pracować na zewnątrz?

Standardowe modele wewnętrzne nie powinny być instalowane w warunkach zewnętrznych. Do takich zastosowań dobiera się obudowę przeznaczoną do pracy w danym środowisku, o wymaganej klasie IP, z odpowiednimi przepustami i ochroną mechaniczną. Parametry trzeba potwierdzić w dokumentacji producenta.

Jakie dane przekazać do przygotowania oferty pod projekt lub przetarg?

Do doboru potrzebne są: liczba i typ kabli, liczba zakańczanych włókien, rodzaj włókna, standard złączy, polerowanie APC lub UPC, forma montażu, wymagana wysokość RACK, liczba kaset oraz warunki środowiskowe. Warto dołączyć schemat optyczny, zestawienie materiałów i wymagania odbiorowe. Doradca techniczny Poltel może na tej podstawie przygotować konfigurację oraz ofertę materiałową dopasowaną do harmonogramu wykonawstwa.