Rury Arot to rury osłonowe stosowane przy budowie, naprawie i modernizacji kanalizacji kablowej. Dobór wymaga sprawdzenia średnicy wewnętrznej, obrysu kabla, obciążeń gruntu, sposobu łączenia oraz technologii robót. Symbol 110, 120 lub 160 nie wystarcza do określenia rzeczywistego prześwitu.

Co oznaczają średnice rur Arot?

Zacznijmy od rzeczy, która przesądza o zakupie: wyrobów marki Arot, czyli rur DuraSplit, DuraSmooth i SRS-GX, nie ma już w ofercie. W praktyce budowlanej słowo „arot” zdążyło jednak przyjąć się jako potoczna nazwa rury osłonowej z HDPE, niezależnie od producenta, i w tym znaczeniu trafia do projektów oraz zapytań ofertowych. Odpowiednikiem rur gładkościennych są dziś dwuwarstwowe rury RHDPE-DW, a rur dzielonych seria DZ. Dobiera się je po parametrach opisanych niżej, nie po nazwie handlowej.

Wymiary rury trzeba odczytywać z karty technicznej konkretnej serii, ponieważ oznaczenie handlowe nie podaje automatycznie średnicy wewnętrznej. W dwuwarstwowej rurze RHDPE-DW 110x4,0 średnica zewnętrzna wynosi 110 mm, grubość ścianki 4,0 mm, a średnica wewnętrzna 102 mm. Odcinek ma 6 m długości.

Różnica pomiędzy średnicą zewnętrzną a wewnętrzną wynika z podwójnej grubości ścianki. Wariant RHDPE-DW 110x5,0 daje już tylko 99 mm prześwitu, a RHDPE-DW 110x10,0 zachowuje średnicę zewnętrzną 110 mm przy średnicy wewnętrznej 90 mm. Trzy rury opisane tym samym wymiarem 110 zostawiają więc kablowi od 90 do 102 mm miejsca, dlatego nie można ich traktować jako zamienników bez sprawdzenia dokumentacji. Rośnie za to sztywność obwodowa: od SN4 przy ściance 4,0 mm do SN64 przy 10,0 mm.

Podobna zasada dotyczy rur dzielonych oznaczanych jako A 110 PS, A 120 PS, A 160 PS lub A 200 PS. Liczba w nazwie identyfikuje wariant wymiarowy, ale do przedmiaru i zamówienia trzeba przepisać z karty producenta średnicę wewnętrzną, zewnętrzną, tolerancje oraz sposób zamykania połączenia wzdłużnego.

Jak dobrać średnicę rury Arot do kabla?

Średnica wewnętrzna rury musi pomieścić maksymalny obrys kabla albo wiązki wraz z lokalnymi zgrubieniami, a przy rurach dzielonych także pozwolić na prawidłowe zamknięcie zamka. Dla kabla wciąganego trzeba sprawdzić geometrię łuków, dopuszczalną siłę ciągnięcia i minimalny promień gięcia podane w jego karcie technicznej.

• Ustal maksymalną średnicę zewnętrzną kabla, wiązki, istniejącej rury lub elementu naprawianego. Uwzględnij mufy, złącza i odcinki o zwiększonym obrysie.
• Odczytaj średnicę wewnętrzną i tolerancje rury z dokumentacji producenta. Nie wyznaczaj prześwitu wyłącznie na podstawie symbolu 110 albo 160.
• Sprawdź długość trasy, liczbę zmian kierunku oraz promienie łuków. Ciasne załamanie przy studni może uniemożliwić wciągnięcie kabla mimo wystarczającej średnicy na prostym odcinku.
• Określ warunki posadowienia, w tym rodzaj gruntu, głębokość, obsypkę, zagęszczenie oraz obciążenia od pojazdów lub taboru.
• Dobierz złączki, zamki i odgałęźniki z tej samej serii. Zgodność samej średnicy nominalnej nie potwierdza kompatybilności elementów systemu.
• Sprawdź plan rozbudowy kanalizacji. Większy prześwit ułatwia dołożenie kabla, lecz zwiększa koszt rury, osprzętu i robót ziemnych.

Nie ma jednego współczynnika wypełnienia odpowiedniego dla każdej trasy. Odcinek prosty z dostępem z obu stron stawia inne wymagania niż ciąg z łukami, studniami i ograniczoną siłą wciągania. Projektant powinien wykonać obliczenia dla konkretnego kabla i przebiegu kanalizacji, zamiast przenosić stały procent z innej inwestycji.

Kiedy stosować rurę dzieloną, a kiedy gładkościenną?

Rurę dzieloną stosuje się przede wszystkim tam, gdzie kabel już leży i jego demontaż byłby niemożliwy albo powodowałby przerwę w pracy sieci. Dwie połówki można zamknąć wokół istniejącego kabla, dlatego rozwiązanie nadaje się do napraw uszkodzonej kanalizacji, osłony odkrytych fragmentów oraz modernizacji skrzyżowań.

W kategorii rur osłonowych dzielonych są warianty z polietylenu w kilku średnicach. Przykładem jest rura dzielona DZ 110 w odcinkach 3 m, o średnicy zewnętrznej 110 mm i wewnętrznej 100 mm, z odpornością na obciążenie 250 N. Rury dzielone służą do ochrony istniejących kabli i naprawy uszkodzonych kanalizacji, także na odcinkach pod drogami, ulicami oraz torowiskami.

Większy prześwit dają DZ 120 ze średnicą wewnętrzną 110 mm i wytrzymałością 450 N, DZ 160 z odpornością 750 N oraz DZ 200. Wraz ze średnicą zmienia się dopuszczalne obciążenie, więc każdy wariant wymaga sprawdzenia wymiarów wewnętrznych i klasy wytrzymałości w karcie technicznej.

Rura gładkościenna, na przykład dwuwarstwowa RHDPE-DW, jest przeznaczona do układania w otwartym wykopie. Odcinki 6 m łączy się złączkami albo zgrzewa, jeżeli dokumentacja danego wariantu dopuszcza tę technologię. Do przecisku i przewiertu sterowanego dobiera się rurę z wyraźnie potwierdzonym przez producenta takim zastosowaniem i z odpowiednią sztywnością obwodową, bo rura do wykopu nie przeniesie obciążeń występujących przy przewiercie.

Z praktyki

Przy naprawie kanalizacji częstym błędem jest pomiar samego kabla i pominięcie złącza, mufy albo deformacji istniejącej osłony. Rura dzielona zamyka się wtedy na prostym fragmencie, lecz zamek pozostaje niedomknięty w miejscu lokalnego zgrubienia. Pomiar trzeba wykonać w największym przekroju na całej długości odcinka objętego naprawą.

Jak opisać rury osłonowe w projekcie i przetargu?

Specyfikacja powinna podawać typ rury, średnicę wewnętrzną i zewnętrzną, długość odcinka, materiał, sposób łączenia oraz warunki posadowienia. Dla przejścia pod drogą lub torowiskiem trzeba określić obciążenia, konstrukcję zasypki i wymaganą dokumentację. Tym bardziej specyfikacja musi opisywać parametry, a nie nazwę handlową. Sam zapis „rura Arot 110” pozostawia wykonawcy zbyt szerokie pole interpretacji.

Dla systemów rur instalacyjnych układanych w ziemi punktem odniesienia może być PN-EN 61386-24. Numer normy trzeba zestawić z deklarowanymi właściwościami konkretnego wyrobu i wymaganiami projektu. W instalacjach telekomunikacyjnych prowadzonych poza budynkami zastosowanie może mieć także PN-EN 50174-3, zależnie od zakresu robót i zapisów dokumentacji inwestycji.

Jak potwierdzić zgodność produktu z wymaganiami?

Wiarygodność doboru opiera się na aktualnej karcie technicznej, dokumentach producenta i identyfikowalnym symbolu wyrobu. Przed złożeniem oferty przetargowej trzeba porównać klasy lub wyniki badań wymagane przez zamawiającego z dokumentacją oferowanej serii. Opis zastosowania pod drogą nie zastępuje weryfikacji obciążenia, głębokości posadowienia i konstrukcji nawierzchni.

Rury dzielone Poltel obejmują warianty o różnych średnicach i długościach odcinków, z kompletem złączek i elementów łączeniowych. Przy większym zakresie robót cena, dostępność odcinków 3 m, komplet złączek i harmonogram dostaw wymagają osobnej oferty B2B.

Przy wyborze partnera do kompletacji materiałów trzeba sprawdzić dostęp do kart technicznych, możliwość wskazania zamiennika oraz obsługę dostaw etapowych. Kryteria dla inwestycji i przetargów opisuje także wpis Dostawca osprzętu teletechnicznego, jak wybrać.

FAQ

Czy rura Arot 110 ma średnicę wewnętrzną 110 mm?

Nie. Wartość 110 opisuje średnicę zewnętrzną. W rurze RHDPE-DW 110x4,0 średnica wewnętrzna wynosi 102 mm, w wariancie 110x5,0 jest to 99 mm, a przy ściance 10,0 mm zostaje 90 mm. Prześwit trzeba więc odczytać z karty produktu, a nie z samego oznaczenia.

Jak dobrać rurę Arot do istniejącego kabla?

Należy zmierzyć największy obrys kabla wraz z mufami, złączami i lokalnymi zgrubieniami, a następnie porównać go ze średnicą wewnętrzną rury. Jeżeli kabla nie można zdemontować lub przeciągnąć, stosuje się rurę dzieloną, na przykład DZ, z uwzględnieniem geometrii i miejsca zamknięcia rury.

Kiedy wybrać rurę dzieloną, a kiedy gładkościenną?

Rura dzielona służy przede wszystkim do osłaniania już ułożonych kabli oraz do naprawy istniejącej kanalizacji kablowej. Rurę gładkościenną stosuje się zwykle na nowych trasach układanych w wykopie, gdy kabel może zostać wprowadzony do gotowego przepustu.

Czy rurę gładkościenną do wykopu można użyć do przewiertu sterowanego?

Nie. Rury gładkościenne do wykopu są projektowane na obciążenia gruntu i zasypki, a nie na siły występujące przy przewiercie. Do przecisku i przewiertu sterowanego dobiera się system rurowy z wyraźnie potwierdzonym przez producenta takim zastosowaniem oraz z wymaganą sztywnością obwodową. i zgodnie z opisem tej serii nie służą do wykonywania przewiertów. Do przewiertu należy dobrać system rurowy z wyraźnie potwierdzonym przez producenta takim zastosowaniem.

Czym różnią się rury dzielone DZ 110 i DZ 120?

Są to dwa warianty wymiarowe rury dzielonej przeznaczonej do ochrony istniejących kabli i napraw kanalizacji. Wyboru nie należy opierać wyłącznie na oznaczeniu 110 lub 120, lecz na średnicy wewnętrznej podanej w karcie technicznej, maksymalnym obrysie chronionego elementu i obciążeniach na trasie.

Jak opisać rurę osłonową w projekcie lub zapytaniu ofertowym?

Opis powinien zawierać pełny symbol produktu, średnicę zewnętrzną i wewnętrzną, grubość ścianki, konstrukcję rury, kolor oraz wymagany odcinek handlowy. Należy również określić sposób montażu, zastosowanie trasy, przewidywane obciążenia i wymagane akcesoria, aby uniknąć zamiany na rurę o innym prześwicie lub przeznaczeniu.

Opracowanie: zespół techniczny Poltel

Aktualizacja: 2026-09

Przy przygotowaniu wykonawstwa lub oferty przetargowej przekaż doradcy technicznemu Poltel średnicę kabla, przekrój trasy, warunki posadowienia i wymagania PN-EN 61386-24. Pozwoli to dobrać rury, złączki i odgałęźniki oraz zaplanować dostawy odcinków 3 m lub 6 m pod harmonogram robót.