Telekomunikacyjne kable światłowodowe

Kable światłowodowe do wykonawstwa linii telekomunikacyjnych

Kabel światłowodowy jest medium transmisyjnym stosowanym przy budowie sieci operatorskich, FTTx, szkieletowych, kampusowych, przemysłowych i międzyobiektowych. W projektach telekomunikacyjnych najczęściej stosuje się światłowód szklany, jednomodowy lub wielomodowy, zamknięty w konstrukcji dobranej do środowiska pracy, sposobu układania, wymaganej odporności mechanicznej oraz klasy reakcji na ogień.

W dokumentacji i zapytaniach pojawiają się różne nazwy: kabel światłowodowy, kabel optotelekomunikacyjny, przewód światłowodowy, kabel od światłowodu, a potocznie także kabel światłowód. Dla wykonawstwa sieci i przygotowania ofert przetargowych kluczowe jest jednak nie samo nazewnictwo, lecz pełna specyfikacja: liczba włókien, typ włókna, konstrukcja tubowa lub ścisła, rodzaj powłoki, pancerz, odporność na wodę, minimalny promień gięcia, siła rozciągająca, dopuszczalna tłumienność, klasa CPR oraz zgodność z normami.

Poltel dostarcza kable światłowodowe i osprzęt towarzyszący firmom wykonawczym, integratorom, operatorom, generalnym wykonawcom oraz biurom projektowym. Kompletacja materiałów może być prowadzona pod projekt budowlany, STWiOR, przedmiar, wymagania operatora lub dokumentację przetargową. Parametry należy każdorazowo potwierdzać w kartach katalogowych, deklaracjach właściwości użytkowych i dokumentach, które wystawia producent kabli światłowodowych dla konkretnego wariantu.

Cena kabla światłowodowego w dostawach B2B zależy przede wszystkim od liczby włókien, standardu włókna, konstrukcji, rodzaju powłoki, pancerza, klasy CPR, długości bębnowych, wymaganych dokumentów oraz logistyki pod harmonogram robót. Dlatego wycena powinna wynikać z projektu, a nie wyłącznie z porównania średnicy lub liczby włókien.

Dobór kabla światłowodowego według środowiska instalacji

Podstawowym kryterium doboru jest miejsce pracy kabla. Innej konstrukcji wymaga kabel światłowodowy ziemny układany bezpośrednio w gruncie, innej kabel do kanalizacji kablowej lub mikrokanalizacji, a innej kabel wprowadzany do budynku, gdzie znaczenie mają wymagania CPR, emisja dymu i ograniczenie halogenów. Szczegółowe kryteria doboru opisuje także poradnik Kabel światłowodowy - jak dobrać właściwy.

• Kable wewnątrzoobiektowe: przeznaczone do instalacji w budynkach, serwerowniach, punktach dystrybucyjnych, szachtach i trasach kablowych. Stosuje się powłoki bezhalogenowe LSOH oraz konstrukcje ułatwiające prowadzenie w ograniczonej przestrzeni. Przykładowe typy: W-NOTKSd, Wd-NOTKMd, W-NNOTKSd, J-V(ZN)H-H.
• Kable zewnętrzno-wewnętrzne: pozwalają prowadzić jedną trasę z odcinka zewnętrznego do wnętrza obiektu bez dodatkowego złącza przejściowego, jeżeli potwierdzają to wymagania CPR i dokumentacja kabla. Przykładowe typy: ZW-NOTKSd, U-DQ(ZN)BH, U-BQ(ZN)BH, A-VQH(ZN)2Y.
• Kable zewnętrzne: stosowane w kanalizacji kablowej, rurociągach, na trasach międzyobiektowych oraz, w odpowiedniej konstrukcji, jako kabel światłowodowy ziemny. Mogą mieć powłokę PE, uszczelnienie wzdłużne, elementy wzmacniające i pancerz. Przykładowe typy: Z-XOTKtSd, Z-XOTKtSdd, A-DQ(ZN)2Y, Z-XXOTKtSdd.
• Kable zewnętrzne przeciwgryzoniowe: wyposażone w warstwę ochronną ograniczającą ryzyko uszkodzeń mechanicznych i uszkodzeń powodowanych przez gryzonie. Przykładowe typy: Z-VXOTKtSd, Z-XVOTKtSd.
• Kable do kanalizacji ściekowej: przeznaczone do tras narażonych na stałą wilgoć, agresywne środowisko chemiczne i ścieranie. Przykładowe typy: ZKS-XXOTKtSff, ZKS-XOTKtSff.
• Kable samonośne: stosowane w liniach napowietrznych, w tym jako konstrukcje ADSS lub kable ósemkowe. Przy doborze trzeba uwzględnić długość przęsła, zwis, obciążenia wiatrem i lodem oraz wymaganą wytrzymałość na rozciąganie. Przykładowe typy: S-XOTKtSd, ADSS-XOTKtSdd, A-DQt2Y.
• Kable górnicze: przeznaczone do pracy w warunkach kopalnianych, z uwzględnieniem wilgoci, obciążeń mechanicznych i wymagań właściwych dla środowisk zagrożonych. Przykładowe typy: YOTKGtSFOyn, YOTKGtSFtlyn.
• Kable polowe: wykorzystywane do tymczasowych lub mobilnych sieci transmisyjnych, gdzie liczy się odporność na częsty montaż, demontaż i przemieszczanie trasy. Przykładowy typ: PSKd.
• Kable do mikrokanalizacji: mają zmniejszoną średnicę zewnętrzną i konstrukcję przystosowaną do wdmuchiwania w mikrorurki. Przy doborze należy sprawdzić średnicę mikrorurki, geometrię trasy, liczbę łuków, siłę wdmuchiwania i kompatybilność z urządzeniami instalacyjnymi. Przykładowe typy: Z-XOTKtMSd, Z-XOTKtMSdd, A-D(ZN)2Y w wykonaniu mikrokanalizacyjnym.

Kabel światłowodowy ziemny, kanalizacja kablowa i trasy zewnętrzne

Kabel światłowodowy ziemny powinien być dobierany nie tylko według liczby włókien, ale także według sposobu ochrony przed wodą, zgniataniem, rozciąganiem i uszkodzeniami mechanicznymi. W trasach układanych bezpośrednio w gruncie istotne są: powłoka zewnętrzna, konstrukcja uszczelnienia, pancerz, dopuszczalna siła zaciągania oraz minimalny promień gięcia podczas instalacji i eksploatacji.

Nie każdy kabel zewnętrzny jest kablem ziemnym. Kable przeznaczone do kanalizacji kablowej mogą pracować w innych warunkach mechanicznych niż kable układane bezpośrednio w gruncie, szczególnie na odcinkach narażonych na nacisk, ruchy gruntu, prace ziemne lub uszkodzenia przez gryzonie. Dobór powinien uwzględniać projektowaną technologię układania, głębokość trasy, rodzaj osłon, miejsca wejścia do studni i zapasy technologiczne.

W kanalizacji kablowej oraz rurociągach znaczenie ma zgodność średnicy kabla z kanałem, liczba zakrętów, długość odcinka zaciągania, warunki w studniach i wymagane zapasy. Dla tras międzyobiektowych i sieci operatorskich stosuje się kable zewnętrzne o konstrukcji tubowej, najczęściej z włóknami jednomodowymi OS2, G.652D lub G.657 zgodnie z projektem. Więcej informacji o takich zastosowaniach zawiera opracowanie Kabel światłowodowy zewnętrzny jednomodowy.

Budowa kabla optotelekomunikacyjnego

Konstrukcja kabla decyduje o odporności mechanicznej, promieniu gięcia, szczelności, sposobie zakończenia i kompatybilności z mufami, przełącznicami oraz osprzętem instalacyjnym. W kablach zewnętrznych często stosowana jest luźna tuba światłowodowa, która separuje włókna od naprężeń powstających podczas układania i eksploatacji trasy. W kablach wewnętrznych spotyka się także konstrukcje bardziej elastyczne, ułatwiające prowadzenie w szachtach, korytach i punktach dystrybucyjnych.

Przy porównywaniu kabli należy weryfikować nie tylko liczbę włókien, lecz również układ tub, materiał powłoki, rodzaj elementów nośnych, odporność na zgniatanie, zakres temperatur pracy i instalacji oraz sposób blokowania wody. Szczegółowe omówienie konstrukcji przedstawia artykuł Kabel światłowodowy: rodzaje, budowa, włókna i dobór do sieci telekomunikacyjnej.

Typy włókien światłowodowych

Dobór włókna powinien wynikać z budżetu mocy, planowanej przepustowości, długości toru, promieni gięcia na trasie oraz standardów przyjętych przez inwestora lub operatora. W kablach telekomunikacyjnych stosuje się głównie włókna jednomodowe OS2 oraz, w sieciach budynkowych i kampusowych, wielomodowe OM3 lub OM4.

Tłumienność kabla telekomunikacyjnego i budżet mocy

Tłumienność kabla telekomunikacyjnego jest jednym z podstawowych parametrów obliczanych przed budową toru optycznego. W praktyce projektowej nie ocenia się wyłącznie samego odcinka kabla, ale cały tor: włókno, spawy, złącza, przełącznice, splittery, zapasy kablowe, makrozgięcia oraz rezerwę eksploatacyjną.

Dla kabli jednomodowych pomiary i obliczenia prowadzi się najczęściej przy 1310 nm i 1550 nm, a w wybranych sieciach także przy 1625 nm. Dla kabli wielomodowych istotne są długości fal 850 nm i 1300 nm. Wartości dopuszczalne powinny być zgodne z kartą katalogową kabla, standardem włókna, wymaganiami inwestora oraz dokumentacją powykonawczą.

W odbiorach sieci stosuje się pomiary transmisyjne oraz reflektometryczne, w tym OTDR. Dla firm wykonawczych ważne jest, aby już na etapie oferty przewidzieć zapasy technologiczne, długości bębnowe, punkty spawania i wymagania dla protokołów pomiarowych.

Normy, CPR i dokumenty wymagane w projektach

W inwestycjach telekomunikacyjnych i budynkowych kable powinny być dobierane z uwzględnieniem wymagań norm, specyfikacji operatora oraz przepisów dotyczących wyrobów budowlanych. W praktyce należy weryfikować przede wszystkim:

• PN-EN 50575: wymagania dotyczące kabli jako wyrobów budowlanych w zakresie reakcji na ogień, stosowane w ocenie CPR.
• EN 13501-6: klasyfikacja reakcji kabli na ogień, w tym klasy CPR oraz dodatkowe indeksy dotyczące dymu, płonących kropli i kwasowości.
• PN-EN IEC 60793 oraz IEC 60793: wymagania dotyczące włókien optycznych.
• PN-EN IEC 60794 oraz IEC 60794: wymagania dotyczące kabli światłowodowych.
• ITU-T G.652D i ITU-T G.657: parametry włókien jednomodowych stosowanych w sieciach operatorskich, dostępowych i FTTx.
• ISO/IEC 11801 oraz PN-EN 50173: wymagania dla okablowania strukturalnego, istotne przy projektach budynkowych i kampusowych.

Dla odcinków prowadzonych wewnątrz budynków należy sprawdzić wymaganą klasę CPR, na przykład B2ca, Cca, Dca, Eca lub Fca, oraz indeksy s, d, a, jeżeli są wskazane w dokumentacji. Potwierdzeniem parametrów są karta katalogowa, deklaracja właściwości użytkowych, deklaracja zgodności oraz dokumenty wymagane przez inwestora lub operatora.

Oznaczenia kabli światłowodowych

Oznaczenie kabla optotelekomunikacyjnego informuje o środowisku pracy, konstrukcji, powłoce, liczbie włókien i przeznaczeniu. Systemy oznaczeń krajowych i międzynarodowych nie zawsze są identyczne, dlatego zapis z nazwy handlowej należy czytać razem z kartą katalogową. Ma to szczególne znaczenie w przetargach, gdzie zamiana kabla na rozwiązanie równoważne wymaga potwierdzenia parametrów, a nie tylko podobnego oznaczenia.

Dobór pod przetarg i kompletację materiałów

Przygotowanie dostawy pod linie telekomunikacyjne wymaga powiązania kabla z pozostałymi elementami toru optycznego. Sam kabel powinien być zgodny z projektem, ale równie ważne są mufy, przełącznice, pigtail'e, patchcordy, osłony spawów, splittery, uchwyty, osprzęt do tras napowietrznych oraz elementy kanalizacji lub mikrokanalizacji. Niezgodność średnicy kabla, liczby włókien albo typu włókna z osprzętem może powodować opóźnienia na budowie i problemy przy odbiorze.

W zapytaniu technicznym warto podać:

• typ inwestycji, na przykład FTTH, sieć operatorska, linia szkieletowa, połączenie międzyobiektowe, sieć kampusowa lub instalacja przemysłowa,
• środowisko instalacji: budynek, kanalizacja kablowa, grunt, mikrokanalizacja, trasa napowietrzna, kanalizacja ściekowa lub warunki górnicze,
• wymaganą liczbę włókien, typ włókna i standard, na przykład OS2 G.652D, G.657, OM3 lub OM4,
• wymaganą klasę CPR i rodzaj powłoki, jeżeli kabel wchodzi do budynku,
• wymagania mechaniczne: pancerz, odporność na zgniatanie, dopuszczalną siłę zaciągania, promień gięcia i zakres temperatur,
• długości odcinków, planowane długości bębnowe, zapasy kablowe i terminy dostawy,
• wymagane dokumenty do oferty, odbioru i dokumentacji powykonawczej.

Poltel wspiera firmy wykonawcze i projektowe w doborze kabli światłowodowych pod konkretne wykonawstwo, modernizację sieci lub postępowanie przetargowe. W celu przygotowania oferty warto przekazać dokumentację projektową, zestawienie materiałów albo opis warunków instalacji, aby doradca techniczny mógł dobrać kabel, osprzęt i dokumenty zgodne z wymaganiami inwestora.