Źródła światła do pomiarów światłowodowych
Źródła światła do pomiarów światłowodowych - zastosowanie i dobór
Światłowodowe źródła światła to urządzenia pomiarowe generujące stabilny sygnał optyczny o określonych długościach fali. Stosowane są razem z miernikami mocy optycznej do wyznaczania tłumienia toru, testowania łączy i diagnostyki sieci FTTx, FTTH oraz FTTB. Kluczowe parametry to stabilizacja mocy wyjściowej, obsługiwane długości fal (850 nm, 1300 nm, 1310 nm, 1490 nm, 1550 nm) oraz typ złącza interfejsu.
- Pomiary tłumienia toru optycznego metodą wtrąceniową (insertion loss)
- Dobór długości fali do specyfikacji mierzonej sieci (SM/MM, PON)
- Kompatybilność ze złączami SC, LC, FC, ST po stronie wyjściowej
Wszystkie produkty
Źródła światła do pomiarów i diagnostyki toru optycznego
Źródło pomiarowe wprowadza do włókna sygnał o długości fali odpowiadającej badanemu oknu transmisyjnemu. Wynik tłumienia powstaje po porównaniu poziomu odniesienia z mocą zmierzoną na końcu toru. Źródło musi współpracować z miernikiem mocy optycznej ustawionym na tę samą długość fali.
W tej grupie urządzeń występują stabilizowane źródła LED i LD oraz źródło światła widzialnego, określane przez instalatorów także jako latarka do światłowodów lub wizualny lokalizator uszkodzeń. Urządzenia te realizują różne zadania. Źródło pomiarowe służy do wyznaczania tłumienia w dB, natomiast światło widzialne ułatwia wykrycie przerwania włókna, nieszczelnego spawu albo nadmiernego zgięcia na dostępnym odcinku.
LED, laser pomiarowy i światło widzialne
| Rodzaj źródła | Typowe długości fal | Zastosowanie | Ograniczenia |
|---|---|---|---|
| Źródło LED | 850 nm, 1300 nm | Pomiary torów wielomodowych MM, w tym okablowania obiektowego i kampusowego | Warunki wprowadzania światła do włókna wpływają na wynik. Źródło i przewody referencyjne trzeba dobrać do wymaganej metody pomiarowej. |
| Laserowe źródło LD | 1310 nm, 1550 nm | Pomiary tłumienia torów jednomodowych SM, w tym włókien G.652 i G.657 | Węższe widmo nie zwalnia z kontroli stabilności mocy, czystości ferrul i zgodności interfejsów APC lub UPC. |
| Źródło do sieci PON | 1310/1490 nm albo 1310/1550 nm, zależnie od urządzenia | Kontrola odcinków ODN, splitterów, przyłączy abonenckich i torów FTTx | Obsługiwane długości fal muszą odpowiadać specyfikacji projektu. Źródło przeznaczone do GPON nie powinno być automatycznie przyjmowane do pomiarów innych systemów PON. |
| Źródło światła widzialnego VFL | Długość fali zgodna z kartą urządzenia | Wizualna identyfikacja włókna, przerwania, wadliwego spawu lub makrozgięcia | Nie wykonuje ilościowego pomiaru tłumienia i nie wskazuje odległości do zdarzenia w dB lub metrach. |
Określenie laser do światłowodów może oznaczać stabilizowane źródło LD do współpracy z miernikiem mocy albo VFL emitujący światło widzialne. W zapytaniu materiałowym trzeba podać przeznaczenie urządzenia, długości fal, typ włókna oraz wymagany interfejs. Samo określenie „laser” nie pozwala dobrać przyrządu do procedury odbiorowej.
Różnice między włóknami SM i MM, które wpływają na dobór źródła oraz przewodów referencyjnych, opisano w materiale porównanie światłowodów jedno i wielomodowych. W torze wielomodowym wynik zależy między innymi od rozkładu modów na wejściu. W torze jednomodowym znaczenie mają zgodność geometrii złączy, odbicia oraz dopasowanie przewodów pomiarowych do badanego włókna.
Pomiar tłumienia metodą wtrąceniową
Metoda insertion loss wymaga najpierw wyznaczenia poziomu odniesienia dla zestawu miernik-źródło, a następnie włączenia badanego toru bez zmiany długości fali i konfiguracji odniesienia. Tłumienie w dB jest różnicą między mocą referencyjną a mocą odebraną po przejściu przez włókno, spawy, adaptery i złącza objęte pomiarem.
Dla zainstalowanego okablowania wielomodowego procedury pomiarowe opisuje IEC 61280-4-1. Dla torów jednomodowych stosuje się wymagania IEC 61280-4-2, zależnie od zakresu odbioru i zapisów dokumentacji projektowej. Jeżeli specyfikacja przetargowa przywołuje PN-EN 50173 lub ISO/IEC 11801, protokół powinien zawierać metodę odniesienia, długość fali, kierunek pomiaru oraz identyfikację włókna.
Stabilność krótkoterminowa i długoterminowa mocy wyjściowej powinna być podana w karcie źródła. Dryf poziomu podczas serii pomiarowej może zostać błędnie przypisany badanemu torowi. Wymagania dotyczące świadectwa wzorcowania, terminu kalibracji i identyfikowalności przyrządu trzeba sprawdzić przed złożeniem oferty przetargowej, ponieważ nie wynikają wyłącznie z rodzaju diody.
Procedura przygotowania pomiaru
- Sprawdzić rodzaj włókna, wymagane długości fal i dopuszczalny budżet tłumienia zapisany w projekcie.
- Skontrolować ferrule zgodnie z kryteriami IEC 61300-3-35, a zabrudzone powierzchnie wyczyścić przed połączeniem.
- Zestawić przewody referencyjne oraz adaptery zgodne z interfejsem źródła, miernika i badanego toru.
- Ustawić poziom odniesienia osobno dla każdej długości fali. Po rozłączeniu układu referencyjnego może być konieczne ponowne wykonanie tej czynności.
- Zmierzyć tor w kierunkach wymaganych przez projekt i zapisać wynik wraz z długością fali, numerem włókna oraz konfiguracją odniesienia.
- Porównać wynik z budżetem obejmującym włókno, spawy, złącza i splittery występujące na badanej trasie.
Najczęstszym błędem jest wykonanie odniesienia na czystych złączach, a następnie podłączenie zabrudzonej ferruli do badanego toru. Wynik obejmuje wtedy stratę wynikającą z zabrudzenia, a powierzchnie czołowe mogą ulec uszkodzeniu. Niedopuszczalne jest również bezpośrednie łączenie APC z UPC. Różna geometria ferrul zwiększa odbicie i może spowodować trwałe uszkodzenie powierzchni styku.
Zmiana przewodu referencyjnego, adaptera lub portu po ustawieniu odniesienia narusza spójność pomiaru. W protokole odbiorowym trzeba wskazać, czy zastosowano odniesienie z jednym, dwoma czy trzema przewodami, jeżeli wymaga tego przyjęta procedura. Bez tej informacji wyniki z różnych ekip mogą być nieporównywalne.
Źródła do sieci PON
W torach PON tłumienie wprowadzają splittery, złącza rozłączne, spawy i długość włókna ODN. Źródło powinno obsługiwać długości fal przewidziane w projekcie, a zakres miernika musi obejmować poziom oczekiwany za pasywnym podziałem mocy. Dobór pary źródło-miernik wyłącznie na podstawie rodzaju złącza nie uwzględnia budżetu optycznego.
Pomiar z zewnętrznym źródłem wykonuje się zgodnie z procedurą dla toru wyłączonego lub odseparowanego od urządzeń aktywnych. Wprowadzanie sygnału do czynnej sieci bez uzgodnionej metody może zakłócić transmisję albo doprowadzić do błędnej interpretacji wyniku. Do kontroli poziomów poszczególnych kanałów w działającej sieci potrzebny jest miernik przeznaczony do pomiarów PON, a nie standardowy miernik szerokopasmowy.
Jeżeli przetarg obejmuje GPON, XGS-PON albo współistnienie kilku systemów, trzeba porównać plan długości fal z kartą źródła. Obsługa 1310, 1490 lub 1550 nm nie potwierdza automatycznie zgodności z każdą architekturą PON. Wymagane okna pomiarowe powinny znaleźć się w specyfikacji urządzenia i protokole odbiorowym.
Źródło światła widzialnego i latarka do światłowodów
Źródło światła widzialnego wprowadza do włókna sygnał, który może być obserwowany w miejscu przerwania, nieszczelnego spawu albo silnego makrozgięcia. Latarka do światłowodów jest nazwą potoczną. Nie należy jej utożsamiać ze zwykłą latarką, ponieważ do sprzężenia światła z rdzeniem potrzebny jest interfejs przeznaczony do złączy światłowodowych.
Zakres światła widzialnego jako pojęcie fizyczne nie stanowi kryterium odbiorowego dla VFL. Przy doborze liczy się długość fali podana w karcie urządzenia, moc wyjściowa, tryb emisji oraz zgodność adaptera ze złączem toru. Widoczność wycieku zależy od konstrukcji kabla, koloru powłoki, oświetlenia otoczenia i sposobu ułożenia włókna, dlatego nie należy deklarować uniwersalnego zasięgu diagnostycznego.
VFL sprawdza się podczas identyfikacji włókien w przełącznicy, kontroli krótkiego patchcordu i weryfikacji kasety spawów. Nie zastępuje reflektometru optycznego OTDR, gdy trzeba wyznaczyć odległość do zdarzenia lub ocenić stratę pojedynczego spawu. Pomiar OTDR wymaga prawidłowo dobranego kabla rozbiegowego, a przy ocenie złącza końcowego także kabla odbiorczego.
Promieniowanie źródeł pracujących na 1310, 1490 i 1550 nm jest niewidoczne dla oka. Nie wolno kontrolować aktywności portu przez patrzenie w ferrulę ani końcówkę włókna. Klasę lasera, dopuszczalne warunki pracy i wymagania ochronne należy odczytać z oznaczenia oraz instrukcji konkretnego urządzenia.
Dobór interfejsu optycznego
Złącze wyjściowe źródła musi odpowiadać przewodom referencyjnym stosowanym przez ekipę pomiarową. W praktyce spotykane są interfejsy SC, LC, FC i ST oraz wykonania UPC, PC i APC. Adapter przejściowy rozwiązuje problem formatu mechanicznego tylko wtedy, gdy zachowana jest zgodność rodzaju polerowania i typu włókna.
W sieciach dostępowych często występują złącza SC/APC, natomiast przyrządy pomiarowe mogą mieć port FC lub SC w innym wykonaniu. Listę materiałową trzeba uzupełnić o właściwe przewody referencyjne, adaptery i środki do kontroli oraz czyszczenia ferrul. Brak jednego adaptera na budowie może uniemożliwić zachowanie metody pomiarowej zapisanej w planie odbiorów.
Źródło, miernik i OTDR w odbiorze instalacji
| Urządzenie | Wynik badania | Zastosowanie przy odbiorze |
|---|---|---|
| Źródło i miernik mocy | Całkowite tłumienie toru w dB dla wybranej długości fali | Porównanie wyniku z budżetem optycznym i wymaganiami projektu |
| OTDR | Rozkład zdarzeń w funkcji odległości | Lokalizacja spawów, złączy, odbić, zgięć i przerwań |
| Lokalizator uszkodzeń VFL | Wizualne wskazanie miejsca wycieku światła | Identyfikacja włókna i kontrola dostępnych odcinków toru |
Wynik OTDR nie powinien zastępować pomiaru tłumienia metodą wtrąceniową, jeżeli dokumentacja odbiorowa wymaga obu badań. Reflektometr opisuje zdarzenia na trasie, a zestaw źródło-miernik określa całkowitą stratę badanego toru. Zakres badań ustala projekt, specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót oraz wymagania operatora.
FAQ
Czym różni się źródło LED od laserowego źródła LD?
Źródła LED są stosowane głównie dla włókien wielomodowych przy 850 nm i 1300 nm. Źródła LD pracują w torach jednomodowych, najczęściej przy 1310 nm i 1550 nm. Dla MM trzeba kontrolować warunki wprowadzania modów, natomiast w SM większe znaczenie mają odbicia, typ polerowania ferruli i zgodność przewodów referencyjnych.
Czy laser do światłowodów może zastąpić reflektometr?
Stabilizowany laser z miernikiem podaje całkowite tłumienie toru, lecz nie określa odległości do uszkodzenia. VFL pozwala zobaczyć wyciek światła na dostępnym fragmencie włókna, ale nie sporządza charakterystyki zdarzeń. Do lokalizacji zdarzenia na trasie potrzebny jest OTDR z właściwie dobranymi ustawieniami pomiaru.
Czy do odbioru GPON wystarczy standardowe źródło SM?
Decyduje plan długości fal i procedura zapisana w projekcie. Źródło SM 1310/1550 nm nie odwzoruje pomiaru przy 1490 nm, jeżeli taka długość fali jest wymagana. Trzeba również sprawdzić zakres miernika, tłumienie splitterów oraz warunki prowadzenia badania w sieci wyłączonej lub czynnej.
Czy źródło trzeba kalibrować przed każdym pomiarem?
Przed sesją ustawia się poziom odniesienia dla konkretnej pary źródło-miernik i wybranej długości fali. Nie zastępuje to okresowego wzorcowania przyrządu. Termin kalibracji, wymagane świadectwo oraz dopuszczalny dryf mocy wynikają z dokumentacji urządzenia i wymagań kontraktu.
Jakie dane przekazać przy doborze źródła światła?
Zapytanie powinno zawierać typ włókna SM lub MM, długości fal, rodzaje złączy i polerowania, metodę pomiarową, wymagania kalibracyjne oraz architekturę PON, jeżeli występuje. Dla przetargu potrzebne są też zapisy normatywne z dokumentacji, liczba zestawów dla ekip i harmonogram dostaw na etapy odbiorowe.
Opracowanie: zespół techniczny Poltel
Doradca techniczny Poltel może dobrać źródła, mierniki, przewody referencyjne i adaptery pod wykonawstwo sieci lub wymagania przetargowe. Podstawą przygotowania oferty jest plan długości fal, typ włókna, interfejsy złączy oraz procedura odbiorowa wskazana przez projektanta lub operatora.
Polski