Kable elektroenergetyczne ognioodporne bezhalogenowe

Kable ognioodporne bezhalogenowe do obwodów bezpieczeństwa

Kabel ognioodporny dobiera się do wymaganego czasu działania obwodu, napięcia znamionowego, obciążalności prądowej oraz klasyfikacji całego zespołu kablowego. Oznaczenie NHXH FE180/E90 wskazuje na kabel elektroenergetyczny o konstrukcji bezhalogenowej, przeznaczony do zasilania urządzeń, które zgodnie ze scenariuszem pożarowym mają pracować podczas pożaru.

Typowa konstrukcja NHXH obejmuje żyły miedziane, izolację XLPE i powłokę bezhalogenową LSZH. Dla wyrobów w tej kategorii stosowane jest napięcie znamionowe 0,6/1 kV, jednak przed zamówieniem trzeba potwierdzić ten parametr w karcie konkretnego kabla. Sam symbol NHXH nie potwierdza klasy E90, FE180 ani klasy reakcji na ogień CPR.

FE180, E90 i PH90, różne zakresy klasyfikacji

Oznaczeń FE180, E90 i PH90 nie można stosować zamiennie. FE odnosi się do zachowania integralności izolacji kabla w warunkach badania ogniowego, natomiast E opisuje zachowanie funkcji zespołu kablowego obejmującego kabel, konstrukcję nośną, uchwyty i sposób mocowania. Klasy PH wynikają z badania przewodów przeznaczonych do obwodów awaryjnych według PN-EN 50200.

Oznaczenie	Zakres oceny	Znaczenie dla projektu
FE180	Integralność izolacji kabla podczas badania ogniowego przez 180 minut	Parametr kabla potwierdzany dokumentem producenta i wskazaną w nim metodą badania
E30, E60, E90	Zachowanie funkcji kompletnego zespołu kablowego przez 30, 60 lub 90 minut	Wymaga zastosowania kabla, uchwytów, trasy i podłoża zgodnych z klasyfikacją systemu
PH30, PH60, PH90	Ciągłość obwodu kabla w warunkach badania według PN-EN 50200	Stosowana przede wszystkim przy kablach do obwodów awaryjnych o zakresie objętym normą
CPR, klasy od Aca do Fca	Reakcja kabla na ogień według PN-EN 13501-6	Klasa deklarowana w DoP nie określa czasu zachowania funkcji obwodu

Klasy E30, E60 i E90 są związane z klasyfikacją zespołów kablowych według DIN 4102-12 lub dokumentów klasyfikacyjnych wskazanych w projekcie. Norma PN-EN 13501-6 dotyczy reakcji kabli na ogień w systemie CPR. Nie stanowi podstawy do przypisania kablowi klasy E90.

Badania ciągłości obwodu kabla prowadzi się między innymi według serii PN-EN IEC 60331. Temperatura, sposób zamocowania próbki, obecność udaru mechanicznego i czas badania zależą od zastosowanej części normy. Dlatego zapis „ognioodporny przez 90 minut” powinien być powiązany z konkretną normą, raportem z badania albo klasyfikacją systemu.

NHXH FE180/E90 a kabel N2XH

Oba typoszeregi mogą mieć konstrukcję bezhalogenową, lecz są przewidziane do innych obwodów. N2XH stosuje się w instalacjach, w których projekt wymaga ograniczenia emisji dymu i gazów korozyjnych, ale nie przewiduje zachowania funkcji zasilania podczas pożaru. Kabel NHXH z udokumentowaną klasą FE180/E90 jest przeznaczony do obwodów objętych wymaganiem ciągłości zasilania.

Kryterium	N2XH	NHXH FE180/E90
Powłoka bezhalogenowa	Tak, zgodnie z dokumentacją wyrobu	Tak, zgodnie z dokumentacją wyrobu
Napięcie znamionowe	Do potwierdzenia w karcie kabla	Typowo 0,6/1 kV, do potwierdzenia w karcie kabla
Ciągłość obwodu podczas pożaru	Brak, jeżeli producent nie deklaruje odrębnej klasyfikacji	FE180 w zakresie potwierdzonym raportem lub certyfikatem
Zachowanie funkcji zespołu kablowego	Brak klasy E bez dokumentacji systemowej	E30, E60 albo E90 wyłącznie w zatwierdzonej konfiguracji systemu
Typowe zastosowanie	Obwody ogólne w budynkach z wymaganiem LSZH	Zasilanie urządzeń bezpieczeństwa pożarowego

Określenie „kabel niepalny” jest nieprecyzyjne. Kable podlegają klasyfikacji reakcji na ogień, rozprzestrzeniania płomienia, emisji dymu, kwasowości gazów oraz płonących kropli. Osobno ocenia się ciągłość obwodu i zachowanie funkcji zespołu kablowego.

Obwody zasilane kablem ognioodpornym

NHXH FE180/E90 stosuje się w obwodach, dla których scenariusz pożarowy określa wymagany czas pracy urządzenia. Dotyczy to zasilania central, napędów, pomp i rozdzielnic pożarowych. Rodzaj kabla sygnałowego do pętli SAP albo linii głośnikowej DSO może być inny niż elektroenergetyczny NHXH 0,6/1 kV.

• zasilanie central i urządzeń systemu sygnalizacji pożarowej, jeżeli wymaga tego projekt,
• obwody dźwiękowych systemów ostrzegawczych oraz ich urządzeń zasilających,
• centralne układy oświetlenia awaryjnego i ewakuacyjnego,
• pompy instalacji hydrantowych i tryskaczowych wraz z automatyką zasilającą,
• windy przeznaczone dla ekip ratowniczych oraz urządzenia oddymiające,
• klapy przeciwpożarowe, bramy, kurtyny i inne napędy wymagające zasilania w czasie pożaru.

W instalacji oświetlenia awaryjnego z oprawami autonomicznymi wymagania dla obwodu zasilającego mogą być inne niż w systemie z baterią centralną. Podobnie w SAP kabel zasilający centralę i kabel linii dozorowej pełnią odmienne funkcje. Specyfikacja powinna wskazywać typ obwodu, czas pracy i normę badawczą zamiast ogólnego zapisu „kabel pożarowy”.

Dobór przekroju i liczby żył

Klasa E90 nie zastępuje obliczeń elektrycznych. Przekrój żył dobiera się na podstawie obciążalności długotrwałej, spadku napięcia, warunków zwarciowych, sposobu ułożenia oraz współczynników korekcyjnych według PN-HD 60364-5-52. Trasa w korycie, pionie instalacyjnym albo wiązce może wymagać redukcji dopuszczalnego obciążenia w porównaniu z pojedynczym kablem ułożonym na ścianie.

Przy doborze kabla jednożyłowego trzeba sprawdzić układ przewodów fazowych, sposób mocowania oraz oddziaływanie elektrodynamiczne podczas zwarcia. W kablach wielożyłowych należy określić liczbę żył roboczych, obecność żyły ochronnej i wymagany układ barw. Projekt powinien również podawać typ żyły, ponieważ konstrukcja jednodrutowa, wielodrutowa albo giętka wpływa na dobór końcówek i promień gięcia.

Dane wejściowe do doboru	Co należy zweryfikować
Obciążenie i zabezpieczenie	Prąd obliczeniowy, charakterystyka zabezpieczenia, obciążalność kabla i warunek zwarciowy
Długość obwodu	Spadek napięcia przy rozruchu urządzeń oraz podczas pracy ustalonej
Wymagana odporność	FE180, E30, E60, E90 albo PH, wraz z dokumentem klasyfikacyjnym
Trasa kablowa	Rodzaj konstrukcji, dopuszczalne obciążenie, rozstaw mocowań i rodzaj podłoża
Warunki środowiskowe	Wilgoć, promieniowanie UV, temperatura pracy, obecność wody i narażenie mechaniczne
CPR	Klasa reakcji na ogień wymagana w projekcie i deklaracja właściwości użytkowych DoP

Trasa kablowa jako część systemu E90

E90 nie jest cechą uzyskiwaną przez ułożenie kabla FE180 na dowolnej drabince. Klasyfikacja obejmuje określoną konstrukcję nośną, uchwyty, rozstaw punktów mocowania, maksymalne obciążenie trasy, sposób łączenia odcinków i rodzaj podłoża. Zmiana stalowego uchwytu na element z tworzywa albo zwiększenie rozstawu mocowań może unieważnić klasyfikację zespołu.

Błąd wykonawczy: zastąpienie elementów wskazanych w dokumentacji systemu tańszymi zamiennikami bez potwierdzenia klasy E. Dotyczy to również kotew, łączników, wsporników oraz elementów mocujących kabel w pionie. Przed montażem trzeba porównać zestawienie materiałowe z raportem klasyfikacyjnym lub aprobatą wskazaną w projekcie.

Przejścia przez strefy pożarowe wymagają uszczelnienia o klasie odpowiedniej dla przegrody i konfiguracji kabli. Masa lub moduł ogniochronny powinny mieć dokumentację obejmującą typ przegrody, zakres średnic i stopień wypełnienia otworu. Informacje o doborze konstrukcji nośnych zawiera także materiał Koryta kablowe, rodzaje i zastosowania.

Bezhalogenowość, dym i reakcja na ogień

Właściwości LSZH sprawdza się przy użyciu odrębnych metod badawczych. PN-EN IEC 60754-1 dotyczy ilości gazów halogenowych powstających podczas spalania materiałów kabla, a PN-EN IEC 60754-2 obejmuje pomiar kwasowości i przewodności gazów. Gęstość dymu określa PN-EN IEC 61034-2.

Rozprzestrzenianie płomienia oceniają normy z serii PN-EN IEC 60332. Deklarowana klasa CPR według PN-EN 13501-6 może zawierać klasyfikacje uzupełniające dotyczące dymu, płonących kropli i kwasowości. W postępowaniu przetargowym trzeba porównać pełny zapis klasy, ponieważ sama informacja „LSZH” nie zastępuje deklaracji właściwości użytkowych.

Instalacje zewnętrzne i układanie w ziemi

Standardowa powłoka bezhalogenowa kabla NHXH może nie być przeznaczona do stałej ekspozycji na promieniowanie UV, wodę ani bezpośredni kontakt z gruntem. Ułożenie w kanalizacji kablowej także wymaga potwierdzenia odporności na wilgoć, ponieważ w rurze może okresowo zalegać woda. Dopuszczalne środowisko instalacji określa karta producenta.

Jeżeli odcinek wychodzi poza budynek, projektant powinien sprawdzić odporność powłoki, zakres temperatury pracy oraz sposób przejścia między trasą wewnętrzną i zewnętrzną. Zastosowanie dodatkowej rury osłonowej nie zmienia automatycznie klasyfikacji E90. Osłona może też wpływać na odprowadzanie ciepła i obciążalność prądową kabla.

Dokumentacja do projektu i przetargu

Opis pozycji materiałowej powinien pozwalać na jednoznaczne porównanie ofert. Sam zapis NHXH E90 pozostawia niewskazane napięcie znamionowe, liczbę i przekrój żył, klasę CPR, dokument odniesienia oraz konfigurację trasy. Wymagania trzeba odnieść do funkcji obwodu i dokumentacji klasyfikacyjnej.

1. oznaczenie kabla, liczba żył, przekrój i napięcie znamionowe,
2. wymagana klasa FE, E albo PH wraz z normą lub dokumentem klasyfikacyjnym,
3. klasa reakcji na ogień CPR oraz wymagane klasy dodatkowe,
4. typ trasy, uchwytów, kotew i podłoża objętych klasyfikacją,
5. dopuszczalne promienie gięcia i siły zaciągania z karty producenta,
6. deklaracja właściwości użytkowych, raporty badań i certyfikaty wymagane przy odbiorze,
7. zestawienie długości z zapasem montażowym wynikającym z przebiegu trasy.

Przy odbiorze sprawdza się zgodność oznaczeń kabla, mocowań i konstrukcji z dokumentacją systemu, ciągłość żył, rezystancję izolacji oraz wyniki badań wymaganych przez PN-HD 60364-6. Klasy E90 nie potwierdza się próbą ogniową na obiekcie. Odbiór opiera się na identyfikowalności zastosowanych wyrobów i zgodności wykonania z klasyfikacją.

Powiązane kategorie i kompletacja materiałów

Zakres	Zastosowanie
Kable bezhalogenowe	Obwody wymagające ograniczonej emisji dymu i gazów korozyjnych, bez założonej klasy E
Kable ognioodporne	Dobór kabli z udokumentowaną ciągłością obwodu podczas pożaru
Kable energetyczne	Zasilanie obwodów NN o parametrach wynikających z projektu elektrycznego
Mufy kablowe	Łączenie kabli energetycznych, jeżeli sposób połączenia dopuszcza dokumentacja obwodu
Osprzęt energetyczny	Elementy potrzebne do zakończenia, mocowania i prowadzenia obwodów
Kable TELE-FONIKA Kable	Wyroby producenta dostępne do kompletacji według specyfikacji inwestycji

FAQ

Czy FE180 oznacza to samo co E90?

FE180 dotyczy zachowania integralności izolacji kabla w określonym badaniu. E90 oznacza zachowanie funkcji kompletnego zespołu kablowego przez 90 minut. Kabel FE180 może być częścią systemu E90, jeżeli został ujęty w jego dokumentacji klasyfikacyjnej.

Czy kabel NHXH można zamienić na N2XH?

Taka zamiana jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy obwód nie wymaga ciągłości zasilania podczas pożaru, a parametry elektryczne i klasa CPR pozostają zgodne z projektem. N2XH bez odrębnego potwierdzenia nie spełnia wymagania E90.

Czy kabel E90 można ułożyć na zwykłym korycie?

Klasa E90 wymaga trasy i mocowań zgodnych z klasyfikacją systemu. Zwykłe koryto może zostać zastosowane tylko wtedy, gdy jego konkretny typ, sposób podparcia, obciążenie i elementy mocujące są objęte właściwym dokumentem.

Czy NHXH FE180/E90 nadaje się bezpośrednio do ziemi?

Decyduje karta konkretnego wyrobu. Standardowa powłoka LSZH nie potwierdza odporności na wodę, grunt ani promieniowanie UV. Dla odcinków zewnętrznych trzeba dobrać konstrukcję dopuszczoną do przewidzianego środowiska.

Jak przygotować zapytanie ofertowe na kabel ognioodporny?

Zapytanie powinno zawierać oznaczenie kabla, liczbę i przekrój żył, napięcie znamionowe, długości odcinków, klasę FE, E lub PH, klasę CPR oraz wymagane dokumenty odbiorowe. Dla systemu E90 potrzebna jest także specyfikacja trasy, uchwytów, kotew i podłoża.

Prześlij doradcy technicznemu Poltel zestawienie obwodów, wymagane klasy pożarowe oraz przedmiar tras. Na tej podstawie można przygotować ofertę materiałową pod wykonawstwo sieci, dokumentację projektową lub postępowanie przetargowe.

Opracowanie: zespół techniczny Poltel